تفاوت داربست مثلثی، چکشی و مدولار؛ کدام برای پروژه شما مناسب تر است؟

صنعت ساخت و ساز در سال های اخیر، همزمان با رشد پروژه های عمرانی، با چالش هایی نظیر افزایش هزینه ها، کمبود نیروی متخصص و ضرورت ارتقای ایمنی کارگاه ها مواجه شده است. همزمان با این کمبودها و نیازمندی ها، نیاز به ساخت و استفاده از تجهیزات ایمنی و ایجاد دسترسی مناسب نیز احساس می شود. گزارش های منتشر شده از مؤسساتی مانند Market Research Future و Mordor Intelligence نشان می دهد که بازار جهانی تجهیزات موقت ساختمانی، به ویژه داربست ها و سیستم های پشتیبان، تا سال های آینده با رشد سالانه قابل توجهی همراه خواهد بود؛ رشدی که عمدتاً ناشی از تمرکز پروژه ها بر سرعت اجرا، ایمنی نیروی انسانی و بهینه سازی هزینه ها است.

در این میان، انتخاب سیستم داربست مناسب به یکی از تصمیم های کلیدی در مدیریت پروژه های ساختمانی تبدیل شده است. داربست ها نه تنها نقش حیاتی در ایمنی کارگران دارند، بلکه به طور مستقیم بر کیفیت اجرا، زمانبندی پروژه و هزینه های نهایی تأثیر می گذارند. داربست های مثلثی، چکشی و کاپلاک، به عنوان سه سیستم پرکاربرد در پروژه های عمرانی ایران، هر کدام ویژگی ها، مزایا و محدودیت های خاص خود را دارند که شناخت دقیق آن ها برای کارفرمایان و مجریان پروژه ضروری است.

بررسی فنی و کاربردی انواع داربست های مدولار

داربست های مدولار نسل جدیدتری از سیستم های داربست بندی هستند که با رویکرد انعطاف پذیری و مهندسی دقیق طراحی شده اند. این سیستم ها از اجزای استاندارد و قابل ترکیب تشکیل شده اند و امکان اجرا در هندسه های پیچیده، فضاهای نامنظم و پروژه های خاص را فراهم می کنند.

ویژگی بارز داربست مدولار، قابلیت تنظیم دقیق ارتفاع، دهانه و شکل سازه موقت است. همین موضوع باعث شده است که این سیستم در پروژه های خاص شهری، پل سازی، پالایشگاه ها و سازه های خاص معماری مورد توجه قرار گیرد. در مقابل، هزینه اولیه بالاتر و نیاز به طراحی مهندسی دقیق تر، از چالش های استفاده از این نوع داربست است. در ادامه به بررسی سه دسته اصلی از انواع داربست های مدولار و ویژگی های آن ها خواهیم پرداخت.

۱. داربست مثلثی؛ انتخاب رایج برای سازه های بتنی

داربست مثلثی یکی از متداول ترین سیستم های داربست بندی در پروژه های بتنی، به ویژه در اجرای سقف ها و دال های بتنی است. ساختار این داربست ها بر پایه فریم های مثلثی شکل طراحی شده که با مهاربندی مناسب، پایداری قابل قبولی را ایجاد می کنند.

از مهم ترین مزایای داربست مثلثی می توان به نصب سریع، ساختار ساده و هزینه اولیه مناسب اشاره کرد. این ویژگی ها باعث شده است که این سیستم در پروژه های مسکونی و انبوه سازی کاربرد گسترده ای داشته باشد. با این حال، محدودیت در تنظیم ارتفاع و انعطاف پذیری کمتر نسبت به سیستم های جدیدتر، از جمله چالش های این نوع داربست محسوب می شود.

۲. داربست چکشی؛ تمرکز بر استحکام و ایمنی

داربست چکشی که در برخی پروژه ها با عنوان داربست ستاره ای یا کاسه ای نیز شناخته می شود، یکی از سیستم های مقاوم و مهندسی شده در داربست بندی به شمار می رود. اتصال قطعات در این سیستم به وسیله ضربه چکش انجام می شود که باعث ایجاد اتصالات محکم و ایمن می گردد.

این نوع داربست به دلیل تحمل بار بالا و پایداری مناسب، گزینه ای مطلوب برای پروژه های سنگین، سازه های مرتفع و پروژه های صنعتی محسوب می شود. البته وزن بالاتر قطعات و نیاز به دقت بیشتر در مونتاژ، از جمله عواملی است که در برنامه ریزی اجرایی باید مورد توجه قرار گیرد.

در میان تولید کنندگان ایرانی، گروه صنعتی تنها پولاد یکی از بزرگترین طراحان و تولیدکنندگان داربست و اسکافلد است که داربست چکشی برای پروژه های مختلفی در پروژه های عمرانی و ساختمانی ایران تولید کرده است.

برای مثال در پروژه های ساخت مسکن مهر شهرک پیام ماهدشت، شرکت صنایع پتروشیمی اسلام آباد غرب، پروژه هتل ۳۲ طبقه صولت شهر شیراز و ….. داربست های چکشی تولیدی تنها پولاد را ببینید.

۳. داربست کاپلاک؛ پاسخ به نیاز پروژه های پیچیده

داربست کاپلاک به عنوان یکی از سیستم های داربستی مهندسی شده، در سال های اخیر جایگاه ویژه ای در پروژه های ساختمانی و صنعتی پیدا کرده است. ساختار قفل شونده این سیستم که بر پایه اتصال های عمودی و افقی دقیق طراحی شده، امکان توزیع یکنواخت بار و افزایش پایداری سازه موقت را فراهم می کند. این ویژگی، داربست کاپلاک را به گزینه ای مناسب برای پروژه هایی با بارگذاری بالا، هندسه های پیچیده و الزامات ایمنی سخت گیرانه تبدیل کرده است. علاوه بر این، سرعت مونتاژ و دمونتاژ در سیستم کاپلاک، در کنار قابلیت انطباق با ارتفاع ها و دهانه های متنوع، موجب کاهش زمان اجرا و افزایش بهره وری کارگاه می شود؛ موضوعی که در پروژه های بزرگ و زمان محور، اهمیت دوچندانی دارد.

معیارهای انتخاب سیستم داربست مناسب

انتخاب میان داربست مثلثی، چکشی یا کاپلاک، تصمیمی صرفاً سلیقه ای نیست، بلکه باید بر اساس مجموعه ای از معیارهای فنی و اجرایی انجام شود. عواملی مانند نوع پروژه، میزان بار وارده، ارتفاع سازه، سرعت اجرا، بودجه و سطح ایمنی مورد انتظار، همگی در این انتخاب نقش دارند.

در پروژه های انبوه سازی با پلان های تکراری، معمولاً داربست مثلثی پاسخگوی نیازهاست. در مقابل، پروژه های صنعتی یا مرتفع که ایمنی و استحکام در اولویت قرار دارد، بیشتر به سمت داربست های چکشی یا مدولار حرکت می کنند. این روند نشان دهنده اهمیت نگاه مهندسی به انتخاب تجهیزات موقت ساختمانی است.

در سال های اخیر، توسعه سیستم های داربست بندی در ایران تا حد زیادی وابسته به توانمندی شرکت های تولیدکننده تجهیزات قالب بندی و سازه های موقت بوده است. گروه صنعتی تنها پولاد به عنوان یکی از مجموعه های فعال در این حوزه، با تمرکز بر طراحی و تولید سیستم های مهندسی شده قالب بندی و داربست، نقش قابل توجهی در پاسخ به نیاز پروژه های عمرانی ایفا کرده است.

این مجموعه با بهره گیری از دانش فنی، خطوط تولید صنعتی و کنترل کیفی مستمر، توانسته است محصولاتی متناسب با استانداردهای اجرایی پروژه های ساختمانی ارائه دهد. تجربه همکاری در پروژه های مختلف عمرانی و ارائه راهکارهای فنی متناسب با شرایط هر پروژه، از جمله عواملی است که جایگاه این برند را در میان فعالان صنعت ساخت و ساز تثبیت کرده است.

با پیچیده تر شدن پروژه های عمرانی و افزایش حساسیت نسبت به ایمنی و بهره وری، انتخاب سیستم داربست مناسب بیش از گذشته اهمیت یافته است. داربست های مثلثی، چکشی و کاپلاک هر کدام پاسخگوی بخشی از نیازهای صنعت ساخت و ساز هستند و شناخت دقیق تفاوت ها و کاربردهای آن ها می تواند به تصمیم گیری آگاهانه تر کارفرمایان و مجریان پروژه کمک کند.

به نظر می رسد در آینده، استفاده از سیستم های داربست مهندسی شده و تولید شده توسط مجموعه های تخصصی، سهم بیشتری از بازار را به خود اختصاص دهد؛ روندی که هم راستا با ارتقای کیفیت ساخت، کاهش ریسک های اجرایی و افزایش بهره وری پروژه ها خواهد بود.