کسب و کار

کسب و کار,بازاریابی

چک برگشتی حقوقی: ۵ نکته مهم درباره اقدام حقوقی چک برگشتی

همانطور که می دانید امروزه استفاده از چک در معاملات تجاری و کسب و کاری به یک ضرورت تبدیل شده است و همه چیز تا جایی که وصول چک به مشکلی بر نخورد به خوبی پیش میرود اما مسئله زمانی ناراحت کننده می شود که صادر کننده چک، به موقع تعهد خود را بابت پرداخت عملی نکند. در این حالت دارنده‌ی چک، می تواند علیه صادر کننده‌ی چک اقدام کند و چک را برگشت بزند. دارنده چک می تواند از صادر کننده‌ی چک برگشتی به سه شیوه شکایت کند: شیوه کیفری وصول چک، وصول چک از طریق اداره ثبت و وصول چک از طریق حقوقی. در مجموعه مقالات حقوقی بازده درباره دو مورد قبلی سخن گفتیم و در این مقاله درباره‌ی روش سوم بحث می کنیم. در ادامه با ما همراه باشید تا درباره چک برگشتی حقوقی نکات بیشتری بدانید.

چک برگشتی حقوقی

چک برگشتی حقوقی

همانطور که گفتیم سومین طریقی که می‌‌توان توسط آن چک را وصول کرد اقامه دعوای حقوقی و تقدیم دادخواست به دادگاه صالح است. اگر دارنده چک نتواند از طریق مراجع ثبتی اقدام نماید(مثلاً اگر علت عدم پرداخت چک عدم تطابق امضای روی چک با امضای صاحب حساب در بانک باشد دارنده نمی‌تواند به اجرای ثبت مراجعه نماید) و یا نخواهد یا نتوانند دعوای کیفری اقامه کند، می‌تواند با مراجعه به محاکم حقوقی احقاق حق نماید.

۱. مزیت روش اقدام حقوقی برای مطالبه وجه چک برگشتی

مزیتی که این روش دارد آن است که بر خلاف اقدام ثبتی و کیفری می‌‌توان علیه همه مسئولین اعم از صادرکننده چک،ظهرنویسان و ضامن ها اقامه دعوا کرد. منتها برای این‌که صادرکننده بتواند علیه ظهرنویسان و ضامن های آنان اقامه دعوا کند بایستی مواعد خاصی را رعایت کند. مطابق ماده ۳۱۵ قانون تجارت اگر چک در همان مکانی که صادر شده است باید تأدیه گردد دارنده چک باید ظرف ۱۵ روز از تاریخ صدور،وجه آن را مطالبه کند و اگر از یک نقطه به نقطه دیگر ایران صادر شده باشد باید در ظرف ۴۵ روز از تاریخ صدور چک مطالبه شود. اگر دارنده چک در ظرف مواعد مذکوره در این ماده پرداخت وجه آن را مطالبه نکند دیگر دعوای او بر علیه ظهرنویس مسموع نخواهد بود. و ماده‌ای ۳۱۷ قانون تجارت مقرر داشته: مقررات راجع به چک‌هایی که در ایران صادر شده است در مورد چک‌هایی که از خارجه صادر شده‌است و باید در ایران پرداخت شود نیز رعایت خواهد شد. لیکن مهلتی که در ظرف آن دارنده چک می‌تواند وجه چک را مطالبه کند چهارماه از تاریخ صدور است.

پس دارنده چک برای رجوع به ظهرنویس باید حسب مورد مواعد ۱۵ روزه یا ۴۵ روزه یا ۴ ماهه را رعایت کند، درغیراین‌صورت امکان رجوع به ظهرنویس وجود ندارد. و از آنجا که مسئولیت ضامن فرع بر مسئولیت ظهرنویس است و این‌ دو با یکدیگر مسئولیت تضامنی دارنداگر دارنده چک نتواند به ظهرنویسی رجوع کند به ضامن او نیز حق رجوع نخواهد داشت.

حال برای صدور حکم وصول طلب اگر مبلغ چک کمتر از ۲۰ میلیون تومان باشد از طریق ثبت در دفاتر الکترونیک خدمات قضایی و پس از ارجاع به شورای حل اختلاف انجام می‌شود و رسیدگی به مبلغی بیش از این در دادگاه صورت می‌گیرد.(البته تفاوتی بین رسیدگی شورا و دادگاه وجود ندارد)

۲. نمونه دادخواست مطالبه وجه چک از صادر کننده

خواهان:(نام دارنده چک)

خوانده:(نام صادر کننده چک)

وکیل یا نماینده قانونی:……………….

تعیین خواسته و بهای آن: مطالبه وجه چک به میزان…… ریال به انضمام کلیه خسارات قانونی و هزینه دادرسی با قرار تأمین خواسته

دلایل و منضمات درخواست: کپی مصدق: ۱- چک ۲- گواهینامه عدم پرداخت صادره از بانک ۳- «مدرک مورد نیاز دیگر».

ریاست محترم دادگاه عمومی «نام شهرستان محل اقامت خوانده»

با سلام احتراماً به استحضار می‌رساند:

به موجب کپی مصدق…… فقره چک تقدیمی به شماره‌ی/ شماره‌های…… به تاریخ/ تاریخ‌های…… عهده بانک…… شعبه «شماره و نام شهرستان» اینجانب مبلغ…… ریال از خوانده/خواندگان طلبکارم که نامبرده/نامبردگان با وصف مراجعات مکرر و حلول اجل و سررسید از تأدیه و پرداخت آن خودداری می‌کند فلذا مستنداً به مواد ۱۹۸ قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی و ۳۱۰ قانون تجارت رسیدگی و صدور حکم به محکومیت خوانده/خواندگان به پرداخت مبلغ خواسته به میزان……ریال به انضمام کلیه خسارات قانونی و هزینه دادرسی در حق اینجانب مورد استدعاست. بدواً نیز صدور قرار تأمین خواسته و اجرای فوری آن وفق بند ج از ماده ۱۰۸ و ۱۱۷ قانون مارالذکر تقاضا می‌شود.

محل امضاء- مهر- انگشت

۳. اقدام حقوقی برای چک های جدید

اما اگر چک از نوع چک‌های جدید دارای کد رهگیری ۱۶ رقمی باشد،دارنده آن می‌تواند مستقیماً از دادگاه تقاضای صدور اجراییه نماید. دراین‌صورت حتی اگر مبلغ چک کمتر از ۲۰ میلیون تومان هم باشد صدور اجراییه در صلاحیت دادگاه می باشد. بدین ترتیب که پس از مراجعه به دفتر خدمات قضایی و تنظیم دادخواست به خواسته صدور اجراییه نسبت به صدور چکِ مذکور، پرونده به دادگاه صالح ارجاع و اجرائیه علیه صادرکننده چک صادر می شود. ماده ۲۳ قانون صدور چک در این‌باره می‌گوید: دارنده چک می‌تواند با ارائه گواهی نامه عدم پرداخت از دادگاه صالح صدور اجراییه نسبت به کسری مبلغ چک و حق‌الوکاله وکیل طبق تعرفه قانونی را درخواست نماید.

دادگاه مکلف است در صورت وجود شرایط زیر حسب مورد علیه صاحب حساب،صادرکننده یا هر دو اجراییه صادر نماید.

الف_در متن چک،وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی نشده باشد؛

ب_در متن چک قید نشده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است.

ج_گواهی‌نامه عدم پرداخت به دلیل دستور عدم پرداخت(طبق ماده ۱۴ این قانون و تبصره‌های آن) صادر نشده باشد.

صادرکننده مکلف است ظرف مدت ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ اجراییه،بدهی‌ خود را بپردازد،یا با موافقت دارنده چک ترتیبی برای پرداخت آن بدهد یا مالی معرفی کند که اجرای احکام را میسر کند؛ درغیراین‌صورت حسب درخواست دارنده اجرای احکام دادگستری اجراییه را به مورد اجرا گذاشته و نسبت به استیفای مبلغ چک اقدام می‌نماید.

صدور اجراییه از دادگاه شباهت هایی با اجراییه ثبتی دارد از جمله آنکه علیه ظهرنویسان و ضامنین آنها نمی‌توان درخواست صدور اجراییه نمود و اجراییه تنها علیه صاحب حساب و نماینده او(صادر کننده چک) صادر می‌شود و نیز نمیتوان از این طریق خسارت تاخیر تادیه را وصول کردو تنها میتوان اصل مبلغ چک و حق الوکاله وکیل را دریافت کرد و برای اخذ خسارت تاخیر تأدیه بایستی در دادگاه طرح دعوا نمود. دادگستری نیز نیم عشر(۵ درصد)مبلغ چک برای اجرا به نفع خود از صادر کننده دریافت می کند.

۴. اقدام حقوقی برای چک های صیاد(سامانه صدور یکپارچه الکترونیکی دسته چک)

علاوه بر امکان صدور اجراییه از دادگاه از قابلیت های دیگر چک های صیاد که دارای شناسه ۱۶ رقمی هستند امکان استعلام وضعیت صادرکننده از طریق پیامک است. بدین صورت که اگر ( شناسه ۱۶ رقمی چک*1*1) را به شماره پیامکی 701701 ارسال نمایید میتوانید از وضعیت صاحب حساب مطلع شوید. بانک مرکزی این وضعیت را از طریق پیامک با رنگ‌های سفید،زرد،نارنجی،قهوه‌ای و قرمز مشخص می‌کند.

بدین معنی که رنگ سفید:صادر کننده چک فاقد هرگونه سابقه چک برگشتی است و یا در صورت وجود سوء سابقه تمامی موارد رفع سوء اثر شده است.

رنگ زرد:صادرکننده چک دارای یک فقره چک برگشتی یا حداکثر مبلغ ۵۰ میلیون ریال تعهد برگشتی است.

رنگ نارنجی: صادرکننده چک دارای ۲ تا ۴ فقره چک برگشتی یا حداکثر ۲۰۰ میلیون ریال تعهد برگشتی است.

رنگ قهوه ای: صادرکننده چک دارای ۵ تا ۱۰ فقره چک برگشتی و یا حداکثر ۵۰۰ میلیون ریال تعهد برگشتی است.

رنگ قرمز:صادرکننده چک دارای بیش از ۱۰ فقره چک برگشتی یا بیش از مبلغ ۵۰۰ میلیون ریال تعهد برگشتی است.

۵. تغییرات مهم در قانون جدید صدور چک

یکی از تغییرات مهمی که در قانون جدید صدور چک ایجاد شده است،الزام صادرکننده چک به ثبت چک صادره در سامانه صیاد بانک مرکزی(از سال ۹۹) است، که اگر چک ثبت نشود اصلاً پاس نخواهد شد و بانک به آن ترتیب اثر نخواهد داد و ضمانت اجراهای ماده ۴و ۵ این قانون (یعنی دادن گواهی عدم پرداخت به دارنده چک) را به دنبال ندارد و تنها می‌‌توان طبق ماده ۳۱۴ قانون تجارت به آن اعتراض عدم تأدیه کرد. بنابراین امکان صدور و ظهرنویسی چک های جدید،به صورت حامل وجود ندارد زیرا صادر کننده باید مشخصات چک و دارنده را در سامانه صیاد ثبت نماید،همچنین دارندگان بعدی نیز هنگام انتقال باید مشخصات منتقل الیه(دارنده جدید) را ثبت نمایند.

درنتیجه باید منتظر دعاوی جدیدی تحت عنوان الزام خوانده(صادرکننده چک) به ثبت چک در سامانه صیاد باشیم!

تغییر دیگر این قانون تعیین مدت اعتباری برای هر برگ چک است.مطابق ماده ۶ قانون صدور چک حداکثر مدت اعتبار چک از زمان دریافت دسته‌چک سه سال است و چک‌هایی که تاریخ مندرج در آن‌ها پس از مدت اعتبار باشد مشمول این قانون نمی‌شوند(یعنی اگر سه سال از دریافت دسته چک گذشته و مدت برگهای آن منقضی شده باشد اما پس از آن صادرکننده مبادرت به صدور چک کند مشمول قانون صدور چک نمیشود و نمی‌توان از طرق ثبتی و کیفری اقدام به وصول وجه آن نمود وتنها میتوان مطابق ماده ۳۱۴ قانون تجارت نسبت به چک اعتراض عدم تأدیه نمود.

منابع مورد استفاده

اگر به مطالعه مقالات حقوقی علاقمند هستید از این لینک می توانید مطالب بیشتری مطالعه فرمایید.


تحریریه سایت کسب و کار بازده- زهرا نعمتی خوشدل

چک برگشتی حقوقی: ۵ نکته مهم درباره اقدام حقوقی چک برگشتی


برچسب ها

بازده

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بازده

پربازدیدترین ها

کسب و کار

کسب و کار,بازاریابی