کسب و کار

کسب و کار,بازاریابی

پوسیدگی دندان: ۳۰ اشتباه رایج روزانه که باعث مشکلات دهان و دندان می‌‌شود

آیا در حین خواندن این متن مشغول جویدن مداد هستید؟ همین حالا این کار را متوقف کنید! جویدن مداد یا اشیاء دیگر یکی از مواردی است که به سلامت دندان‌ها آسیب می‌زند. به طور قطع خوب می‌دانید داشتن دندان‌هایی سالم و زیبا تا چه اندازه بر اعتماد به نفس آدم‌ها تاثیر می‌گذارد پس حفظ سلامت دندان‌ها باید یکی از اولویت‌های مهم زندگی ما باشد. اما همیشه – دانسته یا نادانسته – کاری می‌کنیم که هم سلامت دندان‌ها و هم اعتماد به نفس‌مان به خطر می‌افتد. با ما همراه باشید تا شما را با ۳۰ اشتباه رایج و عادت روزانه که باعث پوسیدگی دندان می‌شود آشنا کنیم:‌

پوسیدگی دندان

۱. خرد کردن یخ با دندان

صحبت از مراقبت و توجه به دندان‌ها که می‌شود، عادات بسیاری وجود دارند که دندان پزشکان از شما می‌خواهند تغییرشان بدهید. اما به عنوان مثال، یکی از مهمترین آن‌ها کدام است؟ بله، جویدن یخ که می‌تواند به مینای ظریف دندان آسیب وارد کند. دکتر هارولد کاتز، دندانپزشک و متخصص باکتری شناسی، می‌گوید «این کار همچنین می‌تواند باعث ترک خوردن دندان‌هایی بشود که تازه روی آن‌ها کار ترمیمی انجام شده است.»

اگر نمی‌توانید این عادت را ترک کنید به جای خرد کردن و شکستن قطعات یخ با دندان از یخ خرد شده استفاده کنید و بدانید که: ترک برداشتن دندان ممکن است به حساس شدن عصب دندان بینجامد که آن هم ممکن است منجر به صدمه دیدن کانال دندان شود.

۲. قرار دادن دندان‌ها در شرایط نوسان و تغییرات دمایی

لذتی در خوردن پیتزا همراه با یک نوشیدنی خنک وجود دارد که آن را به ایده‌ای جالب و بی‌نظیر تبدیل می‌کند اما این کار می‌تواند سلامت دندان‌های‌تان را به مخاطره بیندازد چون دمای داغ، مینای دندان‌تان را منبسط و دمای سرد آن را منقبض می‌کند. دکتر لزلی رنی تانسند می‌گوید:‌ «خوردن خوراکی‌های داغ و بعد سرد فی‌نفسه به دندان‌ها آسیب نمی‌زند، اما بسیاری از آدم‌ها متوجه حساس شدن فوق‌العاده‌ی آن‌ها به این ترکیب خواهند شد.

به خاطر داشته باشید که یک درد تیز و شدید هنگام خوردن یا نوشیدن نشانه‌ای از مشکل بزرگ‌تر است مانند ترک دندان یا پوسیدگی پیشرفته – این چیزی نیست که بشود از آن غافل شد.» یک راه حل: موقع خوردن پیتزا از چاقو و چنگال استفاده کنید و قبل از آن که تکه‌های پیتزا را در دهان‌تان بگذارید آن‌ها را فوت کنید تا حرارت‌شان کمتر شود.

۳. مصرف بعضی نوشیدنی‌های خاص

بعضی از نوشیدنی‌ها بیشتر از بقیه به دندان‌های‌تان می‌چسبند و باعث فرسایش مینای دندان می‌شوند و این نوشیدنی‌ها عبارتند از نوشیدنی‌های ورزشی، نوشابه‌ها، و نوشیدنی‌های الکلی. دکتر آنا جوتکوییتز، جراح دندان و استاد دانشکده‌ی دندانپزشکی هاروارد می‌گوید:‌ «در واقع، شایع است که الکل به طرز باورنکردنی دندان را دچار پوسیدگی می‌کند چون سطح اسیدیته‌ی بسیار بالایی دارد.»

یک راه حل: دکتر دیوید جنت می‌گوید: به همراه نوشیدنی‌ خود پنیر بخورید تا آسیب ناشی از اسید موجود در آن را به حداقل برساند.

پوسیدگی دندان ۴: خوردن تافی و پاستیل

خوراکی‌های چسبناکی مانند تافی و پاستیل نه تنها می‌توانند دندان‌های پر شده را خالی کنند بلکه ممکن است به اطراف دندان‌ها نیز بچسبند. جوتکوییتز می‌گوید: «این شیرینی‌ها می‌توانند سیارهای طبیعی دندان‌ها را پر کنند که باعث احتمال بیشتر پوسیدگی می‌شود.»

یک توصیه: اگر نمی‌توانید عادت خود را ترک کنید، پس همیشه مسواک بزنید، نخ دندان بکشید و بعد از غذا خوردن دهان‌تان را بشویید.

۵. رویای داشتن سفیدترین دندان‌ها

سابیدن و سفید کردن بیش از حد دندان‌ها با استفاده از کیت‌های (بسته‌های لوازم) بدون نسخه و تجویز پزشک می تواند آسیب دیدن‌ دندان‌ها شود. دکتر کتز می‌گوید: «همیشه اول محصول را امتحان کنید و بعد اگر باعث حساسیت نشد، طبق دستورالعمل نوشته شده مصرف کنید.» و اگر زمانی مشکوک و مردد بودید، بهتر است از استفاده‌ی محصولات سفید کننده اجتناب کنید.

پوسیدگی دندان ۶: جویدن مداد

این یک عادت عصبی است که همه‌ی ما – به خاطر دندان‌هایمان – باید آن را کنار بگذاریم. کتز می‌گوید: «این کار می‌تواند در دندان‌های شما شکاف‌ها و شکستگی‌های ناشی از فشار و استرس ایجاد کند.»‌ یک جایگزین بهتر این است: زمانی که استرس فراوانی دارید یک توپ استرس را در دستان خود فشار دهید یا سعی کنید تنقلات سالم مورد علاقه‌‌تان – مثلا بادام – را بخورید تا مشغول شوید و حواس‌تان پرت شود. در اینجا با ۱۵ روش علمی کنترل استرس آشنا می‌شوید.

۷. استفاده از دندان برای باز کردن چیزها

جویدن ناخن‌ها با دندان، کندن برچسب قیمت لباس‌ها، یا بازکردن پاکت چیبس افکار وسوسه‌انگیزی هستند، اما با این کار سلامت دندان‌های‌تان را به خطر می‌اندازید. دکتر مهدی کریم‌پور – دندانپزشک شروزبری ماساچوست- می‌گوید «با این کار حتی ممکن است دندان‌تان دچار لب پریدگی شود.» برای انجام چنین کارهایی به جای دندان از ناخن گیر و قیچی استفاده کنید.

پوسیدگی دندان ۸: حالت استقرار نادرست زبان

با قرار دادن زبان‌تان در سقف دهان، متوجه می‌شوید که نمی‌توانید خوب دندان‌های‌تان را به هم چفت کنید. در واقع، اگر زبان‌تان درست قرار بگیرد به آرامش فک‌تان کمک می‌شود. برای امتحان این حالت: خیلی آرام زبان‌تان را در امتداد سقف دهان‌تان قرار دهید همان گونه که هنگام درآوردن صدایی مانند «قد قد» قرار می‌گیرد.

۹. دندان قروچه در خواب

همسرتان ممکن است اولین کسی باشد که به شما می‌گوید شب‌ها در خواب دندان قروچه می‌کنید. یا ممکن است خودتان از سر درد شدید یا درد فک از خواب بیدار شوید. اگر فکر می‌کنید در خواب دندان قروچه می‌کنید با دندانپزشکتان صحبت کنید چون دندان‌قروچه کردن می‌تواند به بد شکلی شدید دندان‌های‌تان منجر شود. ممکن است لازم باشد شب‌ها از گارد (حفاظ دندان) در دهانتان استفاده کنید.

پوسیدگی دندان ۱۰: خوردن میوه‌های خشک

کشمش دوست دارید؟ واقعا کشمش یکی از بدترین چیزها برای دندان‌تان است چون چسبناک و پر از قند است. کتز می‌گوید: «قند به باکتری‌هایی که حفره‌های دندانی، بوی بد دهان، پلاک‌ها و بیماری لثه را ایجاد می‌کنند تغذیه می‌رساند. مانند سایر میوه‌های خشک، کشمش هم در درز و شیارهای دندان‌های‌تان می‌ماند که همین باعث می‌شود باکتری‌ها شب و روز از آن‌ها تغذیه کنند.»

۱۱. دونات، دونات، دونات

باز هم یک دلیل دیگر برای ترک شیرینی‌ها: معلوم شده است خوراکی‌های شیرین می‌تواند باعث افزایش رشد باکتری‌ها در دهان بشوند. جوتوییتز می‌گوید: «این امر، به نوبه‌ی خود، می‌تواند مینای دندان را از بین ببرد و باعث شود دندان‌های‌تان پوسیده شوند.» شیرینی دوست دارید؟ به جای شیرینی خوردن بروید سراغ میوه‌های تازه، بالاخص سیب خوشمزه و لذیذ!

پوسیدگی دندان ۱۲: انتخاب سفت‌ترین چوب مسواک‌ها

هنگام مسواک کردن، هدف آن است که از یک چوب مسواک نرم استفاده کنیم – نه چوب مسواک سفت چون مسواک سفت و سخت ممکن است باعث خراش سریع یا آسیب دیدن لثه‌های‌تان بشود. جوتوییتز می‌گوید: «چوب مسواک نا مناسب می‌تواند سطح دندان را فرسوده کند و بپوساند. چوب مسواک‌های سفت همچنین مینای دندان و بافت لثه را از بین می‌برند و باعث به وجود آمدن حساسیت شدید دندانی می‌شوند.» چوب مسواکی را انتخاب کنید که نرم باشد و خودتان نیز به هنگام استفاده از آن خیلی ملایم و به شکل دایره‌ای مسواک  را روی دندان‌های‌تان بکشید.

۱۳. خالی کردن استرس‌تان بر سر دندان‌ها

اگر شب‌ها دندان‌های‌تان به هم قفل می‌شود یا در طول روز دندان‌هایتان را به هم می‌سایید، ممکن است استرس‌تان به دندان‌هایتان آسیب برساند. جوتوییتز می‌گوید: «استرس به نبرد دندان‌ّها با هم دامن می‌زند.» نکته: اگر می‌بینید که دندان قروچه می‌کنید یا دندان‌های‌تان را از عصبانیت به هم می‌ساید، کمی وقت بگذارید و به مراقبه بپردازید و یادتان باشد از دندانپزشکتان یک گارد دندان بگیرید. همچنین می‌توانید یکی از ۲۳ راه علمی برای کاهش استرس در چند دقیقه را امتحان کنید.

۱۴. جویدن آدامس بادکنکی

لابد بازیکن‌های بیسبال را دیده‌اید که وقتی پشت خط منتظر ضربه زدن به توپ ایستاده‌اند یک قلمبه آدامس را داخل دهانشان انداخته‌اند و می‌جوند؟ دیدنش جالب است اما این کار چندان برای دندان‌های شما خوب نیست. اگر یک آدامس خور حرفه‌ای هستید همیشه نوع بدون قند آن را انتخاب کنید و از فایده‌های آن استفاده ببرید. جوتوییتز می‌گوید:‌ «اگر آدامس بدون قند بجوید، دهانتان بزاق بیشتری ترشح خواهد کرد، که در واقع دفاعی طبیعی در برابر اسید است.

عموما حدود یک ساعت طول می‌کشد تا بزاق مواد معدنی را که مینای دندان‌تان بعد از خوردن از دست می‌دهد جبران و جایگزین کند. اما، می‌توانید با جویدن آدامس بدون قند به مدت ۲۰ دقیقه بعد از خوردن یا نوشیدن ترشح بزاق‌تان را افزایش دهید. با این کار مواد معدنی از دست رفته سریعتر جایگزین می‌شوند و بنابراین خطر پوسیدگی دندان از بین می‌رود.»

پوسیدگی دندان ۱۵: مصرف چای گیاهی

این فقط چای معمولی نیست که می‌تواند دندان‌های‌تان را لک بیندازد. جنت می‌گوید: «حتی چای گیاهی و چای سفید نیز می‌توانند مینای دندان را فرسوده کنند و باعث رنگ گرفتگی و لک شدن دندان‌ها بشوند. چای از قهوه بیشتر دندان را لک می‌کند چون پر از اسید تانیک است، آنتی اکسیدانی که سریعا به پلاک‌های روی دندان‌های‌تان می‌چسبد و باعث تغییر رنگ سفید دندان به رنگ زرد می‌شود.»

۱۶. درست مسواک کردن بعد از وعده های غذایی

دکتر ساندرا الکزکو – دندانپزشک نیویورکی – می‌گوید آیا کسی از میان ما هست که یادش نداده باشند بعد از هر وعده‌ی غذایی دندان‌هایش را مسواک کند؟ به نظر می‌رسد که دندان‌های ما بلافاصله بعد از خوردن در ضعیف‌ترین حالت خود هستند، بالاخص اگر آن وعده‌ی غذایی شامل خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های اسیدی نیز باشد. او می‌گوید: «اسیدهای موجود در رژیم غذایی‌مان روی مینای دندان اثر می‌گذارند تا آن را ضعیف کنند و مینای دندان را از بین ببرند. از آنجایی که میناسازی مجدد توسط بزاق و محکم کاری دوباره‌ی مینای دندان ۳۰ تا ۴۵ دقیقه طول می‌کشد، پیش از مسواک کردن دندان‌های‌تان کمی صبر کنید.»

۱۷. استفاده از خمیر دندان‌های دارای مواد شیمیایی

کتز می‌گوید انتخاب خمیردندانی که حاوی سدیم لورت سولفات (SLS) است یعنی اساسا با یک پاک کننده‌ی خشن که فقط کارش کف کردن است مسواک می‌کنید. او می‌گوید: «استفاده از این نوع خمیر دندان زخم‌های دردناک و خشکی دهان نیز ایجاد می‌کند.» به علاوه، SLS می‌تواند یکی از چیزهایی باشد که دندان‌های‌تان را نسبت به دما حساس می‌سازد. حتما پیش از خرید خمیردندان مواد تشکیل دهنده‌ی آن را چک کنید که حاوی SLS نباشد.

پوسیدگی دندان ۱۸: غفلت از H2O

خوردن آب فراوان در طول روز نه تنها برای سلامتی کلی مفید است بلکه به هیدراته ماندن دندان‌های‌تان نیز کمک می‌کند. کتز می‌گوید: «ما در روز ۱.۵ لیتر بزاق مصرف می‌کنیم. نوشیدن آب خالی ساده‌ترین راه برای جبران آن است.» در اینجا با ۱۶ فایده نوشیدن آب در ظرف مسی برای سلامتی آشنا می‌شوید.

۱۹. اضافه کردن لیمو به همان آب

این درمانی طراوت بخش است که عملا کمکی به زیبایی لبخند شما نمی‌کند! دکتر برنت روسناک می‌گوید: «لیمو فوق‌العاده اسیدی است. هرچند برای تصفیه بدن و شستن سموم از آن عالی است، اما این اسید می‌تواند مشکلات جدی برای دندان‌های‌تان ایجاد کند.»

نکته: اگر قرار است آب و لیمو بنوشید، بعد از خوردن آن با آب خالی دهانتان را بشویید تا اسیدیته‌ی آن از روی دندان‌های‌تان پاک شود.

۲۰. هر روز آبمیوه خوردن

نوشیدن آبمیوه راه بی‌نظیری برای تامین مواد مغذی موجود در میوه‌ها و سبزیجات است، اما آبمیوه‌ی تازه گرفته شده معمولا پر از قند است. روسناک می‌گوید: «این امر می‌تواند به پوسیدگی و از بین رفتن دندان‌ها منجر شود. سعی کنید به جای آبمیوه‌ بیشتر از آب سبزیجات استفاده کنید چون قند کمتری دارند.» و باز هم تاکید می‌شود که بعد از نوشیدن دهان‌تان را با آب بشویید.

پوسیدگی دندان ۲۱: نوشیدن کمبوچا

کمبوجا، که یک نوشیدنی تخمیری است، یکی از برترین خوراکی‌های پروبیوتیکی به حساب می‌آید. اما در واقع کاملا اسیدی است، و اگر در طول یک دوره‌ی زمانی و به آرامی نوشیده شود می‌تواند مضر باشد. روسناک می‌گوید: «اگر تصمیم گرفتید کمبوچا را به خاطر آن که منبع پروبیوتیک است بنوشید، حتما آن را یک ضرب سر بکشید و بعد از آن دهان‌تان را با آب بشویید.»

۲۲. کشیدن سیگار الکترونیکی

تاونسند می‌گوید؛‌ به رغم آن که قطران ندارد، اما این جایگزین معروف و محبوب سیگار اثرات مضر باور نکردنی خودش را بر دهان می‌گذارد چون نیکوتین یک رگ‌تنگ‌کن است، که به طور خلاصه اگر بگوییم، جریان خون را در رگ‌ها محدود می‌کند. او می‌افزاید: «جریان خون محدود به سمت لثه‌ها باعث مرگ بافت لثه می‌شود که موجب از دست رفتن مقدار قابل توجهی از بافت و استخوان دهان در اطراف دندان‌ها می‌شود.»

۲۳. استفاده از داروها و مکمل‌های خاص

تاونسند می‌گوید: خشکی شدید دهان و فساد دندان نامشخص، اغلب تحت اثرات جانبی صدها دارو و مکمل نادیده گرفته می‌شوند. او می‌گوید: «اغلب به خاطر محدود شدن تولید بزاق، دندان‌های بیماران به طور مداوم دچار سوراخ و حفره می‌شود یا ناراحتی‌های دهان و دندانشان بدتر می‌شود.» او می‌گوید: «بزاق برای حفظ سلامت دندان مهم است چون دندان‌ها را شستشو می‌دهد و pH دهان را مجددا متعادل می‌سازد.»

پوسیدگی دندان ۲۴: نادیده گرفتن علائم

تاونسند توضیح می‌دهد که لثه‌های ورم کرده، خون در بزاق، بوی بد دهان، تغییرات در میزان خوراک و وجود توده‌ها و غده‌ها در دهان فقط چند نمونه از علائمی هستند که اغلب نادیده گرفته می‌شوند که همین امر می‌تواند به مشکلات جدی‌تری منتهی شود. او می‌گوید «در چنین مواردی هرگز در مراجعه به پزشک و جویا شدن نظر او تردید نکنید. با این کار نه تنها دندان‌های‌تان را نجات می‌دهید بلکه جان خود را نیز نجات خواهید داد!»

۲۵. ناهماهنگی بین مسواک زدن و نخ دندان کشیدن

اگر بین مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن‌تان هماهنگی وجود نداشته باشد، یا فقط یک بار در روز مسواک کنید، ممکن است دچار پوسیدگی دندان، بوی بد دهان و بیماری لثه بشوید. تاونسند می‌گوید : «همچنین می‌توان مکررا مسواک کرد، کاری که ممکن است مینای دندان‌تان را از بین ببرد. دو بار در روز کفایت می‌کند، و اگر دوست دارید بعد از ناهار هم مسواک کنید سه بار در روز کافی است.»

۲۶. اصلا به دندانپزشکی سر نزدن

تعجبی ندارد که مطالعات دانشگاهی متعدد نشان می‌دهند ۷۵ درصد از مردم آمریکا به نوعی از درمان دندانپزشکی می‌ترسند؛ حدود ۱۵ درصد از چنان اضطراب مربوط به دندان شدیدی رنج می‌برند که معاینات معمول سالانه‌ را نادیده می‌گیرند. اما غفلت کردن از آن دو جلسه معاینه‌ در سال اصلا برای سلامت دهان و دندان‌تان خوب نیست. تاونسند می‌گوید: «این معاینات اولین خط دفاعی برای کنترل و نظارت بر پوسیدگی دندان، عفونت‌های دهانی، التهاب لثه، و سرطان‌ها هستند.»

تاخیر در تشخیص و درمان مشکلات دهان و دندان احتمالا یکی از بزرگترین ریسک‌های زندگی‌تان می‌تواند باشد.

نکته: اگر از ترس یا اضطراب دندانپزشکی رنج می‌برید، با دندانپزشکتان مشورت کنید تا بلکه او بتواند به شما کمک کند و تجربه‌ای آرامش بخش برای‌تان خلق کند.

۲۷. گذاشتن چوب مسواک در جاهای غیر بهداشتی

تاونسند می‌گوید: «باکتری‌ها در جاهای خیس و بخصوص محیط‌های گرم رشد می‌کنند. بلافاصله بعد از استفاده گذاشتن چوب مسواک‌تان در جا مسواکی محیطی برای رشد و پرورش باکتری‌ها فراهم می‌آورد، چون موهای مسواک هرگز در فواصل بین مسواک کردن‌ها خشک نمی‌شود. به علاوه، مسواک‌های خیس مستعد رشد کپک نیز هستند که ممکن است شما را بیمار کند.»‌ پس به جای آن، چوب مسواک‌تان را در یک فنجان و دور از توالت نگهداری کنید و حتما حواستان باشد قسمت موئی مسواک‌های اعضای خانواده با هم برخورد نداشته باشد، چون ممکن است این تماس باعث گسترش باکتری‌ها شود.

۲۸. استفاده از خلال دندان

این عادت – اگر گاهگاهی و به آرامی انجام شود – چندان هم بد نیست و می‌توان به کمک آن ذرات بزرگ باقیمانده‌ی خوراکی‌ها را از لای دندان‌ها بیرون کشید. تاونسند می‌گوید: «اما هرگز از خلال دندان به عنوان جایگزینی برای نخ دندان استفاده نکنید. خلال دندان اگر با نیروی زیاد استفاده شود، می‌تواند به شدت به لثه‌های‌تان آسیب بزند و باعث خراشیده شدن پای دندان‌ها شود.» به علاوه، این خطر وجود خواهد داشت که تکه‌ای از دندان‌تان بشکند یا تراشه‌ای از خلال دندان لای دندان‌های‌تان گیر کند.

۲۹. ترک نکردن سیگار

آثار آنی سیگار کشیدن عبارتند از بوی بد دهان، تغییر رنگ دندان و شکل گیری پلاک‌ها و جرم روی دندان‌ها. برای ترک کردن به کمک نیاز دارید؟ پس ۲۳ بهترین روش‌های ترک سیگار را مطالعه کنید. تاونسند می‌گوید: «سیگاری‌های قدیمی ممکن است طیف وسیعی از اثرات هشدار دهنده را تجربه کنند من جمله از دست دادن تراکم استخوانی فک ، التهاب غدد بزاقی، افزایش خطر ابتلا به لوکوپلاکی – یک ضایعهی سفید رنگ است که مخاط دهان را درگیر می‌کند – و خطر فزاینده‌ی ابتلا به بیماری‌های لثوی، خطر بالای از دست دادن دندان‌ها و افزایش خطر ابتلا به سرطان دهان.» به علاوه، سیگار کشیدن بافت نرم استخوان را که دندان‌ها را در فک نگه می‌دارد خراب می‌کند.

۳۰. جذب پایین کلسیم و ویتامین D

کلسیم و ویتامین D با هم در راستای مستحکم کردن دندان‌ها و جلوگیری از کاهش تراکم استخوانی کار می‌کنند. تاونسند می‌گوید: «کلسیم برای شکل گیری دندان‌ها و استخوان فک حیاتی است و کمبود کلسیم می‌تواند شما را در معرض خطر پوسیدگی دندان و بیماری لثه قرار بدهد. ویتامین D در کمک به جذب کلسیم در بدن کارساز است، خطر دچار شدن به پوسیدگی دندان را کاهش می‌دهد و می‌تواند نرخ تحلیل رفتن استخوان‌ها را پایین بیاورد.»

حتما سطح ویتامین D و کلسیم بدن‌تان را چک کنید و اگر فهمیدید که یکی از آن‌ها یا هر دو با کمبود مواجه هستند مکمل مصرف کنید یا با خوردن محصولات لبنی، سبزیجات برگ‌دار، بروکلی، بامیه و بادام کلسیم لازم و با خوردن ماهی‌های چربی مانند ماهی تن و سالمون، پنیر، شیر و تخم مرغ سطح ویتامین D بدن‌تان را افزایش دهید.


ترجمه: تحریریه سایت کسب و کار بازده – کامروا ابراهیمی

منبع: rd

پوسیدگی دندان: ۳۰ اشتباه رایج روزانه که باعث مشکلات دهان و دندان می‌‌شود


نوشته های مرتبط

برچسب ها

متاسفیم. نظرات بسته است.

پربازدیدترین ها

کسب و کار

کسب و کار,بازاریابی