کسب و کار

کسب و کار,بازاریابی

فیبروز کبدی: ۴ نکته درباره مراحل، علایم، علل و درمان فیبروز کبدی

هنگامی که جراحت یا التهاب مکرر یا طولانی مدت کبد باعث تجمع میزان بیش از اندازه‌ای از بافت آسیب دیده (ناشی از بازسازی‌های مکرر) در این اندام شود، وضعیت خطرناکی به وجود می‌آید که به آن فیبروز کبدی می‌گویند. بیش‌تر انواع بیماری‌های مزمن کبدی، در نهایت، به فیبروز منجر می‌شوند.

مراحل، علایم، علل و درمان فیبروز کبدی

بر خلاف سلول‌های موجود در یک کبد سالم، سلول‌های بافت آسیب دیده نمی‌توانند خود را ترمیم کنند یا کارکرد گذشته‌تان را داشته باشند. در نتیجه، فیبروز می‌تواند کارکرد عمومی کبد را کاهش دهد و توانایی این اندام را برای بازسازی خود دچار اختلال کند.

هم‌چنین، بافت آسیب دیده از فیبروز می‌تواند جریان خون داخل کبد را متوقف یا محدود کند. این وضعیت می‌تواند از تغذیه‌ی سلول‌های سالم کبد جلوگیری کند و در نهایت، باعث مرگ‌شان شود؛ به این ترتیب، سطح بافت‌ آسیب دیده‌ی کبد افزایش می‌یابد.

اقدامات درمانی علیه فیبروز می‌تواند شامل پاکسازی عفونت، تغییر سبک زندگی، و مصرف برخی داروهای خاص باشند. این اقدامات معمولا می‌توانند آسیب‌های خفیف الی متوسط ناشی از فیبروز کبدی را جبران کنند.

چنان‌چه التهاب، احتمالا به دلیل عدم انجام اقدامات درمانی مناسب، ادامه یابد، فیبروز کبدی می‌تواند به وضعیت‌های کبدی خطرناک‌تری منجر شود.

در این مقاله، درباره‌ی علت‌های بروز فیبروز کبدی، نحوه‌ی اندازه‌گیری میزان آسیب توسط پزشک، نحوه‌ی تغییر علائم به مرور زمان، و راه‌های درمانی موجود مطالبی را در اختیارتان قرار خواهیم داد.

۱. مراحل بیماری

چنان‌چه پزشک وجود فیبروز کبدی را در یک بیمار تشخیص دهد، نمونه‌ی کوچکی از بافت کبد را با استفاده از یک سوزن بزرگ خارج می‌کند (نمونه برداری).

سپس یک متخصص آسیب‌شناسی (پاتولوژیست) – پزشکی که در یافتن علت ریشه‌ای بیماری‌ها تخصص دارد – نمونه‌ی بافت کبد بیمار را زیر یک میکروسکوپ بررسی می‌کند. این کار به خاطر ارزیابی میزان و نوع آسیب انجام می‌شود.

تعیین درجه‌ی فیبروز کار دشواری است، زیرا پاتولوژیست فقط یک نمونه‌ی کوچک از کبد را در اختیار دارد تا بتواند آن را بررسی کند. سایر پزشکان نیز می‌توانند از روش‌های دیگر به ارزیابی این نمونه بپردازند.

پزشکان برای تعریف مراحل فیبروز می‌توانند از درجه‌بندی‌های مختلفی استفاده کنند؛ این درجه‌بندی‌ها شامل متاویر، ایشاک، و بتس لودویگ می‌شوند.

این سامانه‌های درجه‌بندی و سایر سامانه‌های مشابه، اثر فیبروز را بر سیاهرگ دروازه‌ای (سیاهرگ پورت) که خون را از روده‌ها به کبد منتقل می‌کنند، مورد بررسی قرار می‌دهند.

هم‌چنین، بسیاری از درجه‌بندی‌ها میزان فیبروز و موقعیت یا تعداد سپتا – نوارهای فیبری بافت کبد در نمونه‌‌ی خارج شده از بدن بیمار – را نیز اندازه‌گیری می‌کنند.

سامانه‌ی درجه‌بندی متاویر میزان پیشرفت فیبروز را با درجه‌بندی A0 الی A3 مشخص می‌کند:

A0: بدون فعالیت
A1: فعالیت خفیف
A2: فعالیت متوسط
A3: فعالیت شدید

هم‌چنین، سامانه‌ی متاویر سطح فیبروز را از F0 الی F3 درجه‌بندی می‌کند:‌

F0: عدم وجود فیبروز
F1: فیبروز پورتال بدون سپتا
F2: فیبروز پورتال با سپتای نامکرر
F3: وجود سپتای متعدد بدون مشاهده‌ی سیروز
F4: سیروز

به تجمع بافت آسیب‌ دیده‌ در کبد (آثار زخم به جا مانده از بازسازی بعد از التهاب کبد) سیروز گفته می‌شود. این وضعیت ممکن است در اثر عدم درمان مناسب فیبروز اتفاق بیفتد.

طبق سامانه‌ی متاویر، پیشرفته‌ترین نوع فیبروز که یک بیمار ممکن است پیش از ابتلا به سیروز دچار آن شود، مرحله‌ی A3F3 است.

سامانه‌ی درجه‌بندی فیبروز ایشاک پیچیده‌تر از متاویر است، و معمولا فیبروز را از 0 الی 6 درجه‌بندی می‌کند:

0: عدم وجود فیبروز
1: گسترش برخی نواحی پورتال، احتمالا با سپتای کوتاه و فیبری
2: گسترش بیش‌تر نواحی پورتال، احتمالا با سپتای کوتاه و فیبری
3: گسترش نواحی پورتال با اتصال پورتال به پورتال پراکنده
4: گسترش نواحی پورتال با اتصال قابل ملاحظه‌ی پورتال به پورتال و پورتال به مرکزی
5: اتصال قابل ملاحظه‌ی پورتال به پورتال و پورتال به مرکزی به همراه برآمدگی‌های پراکنده
6: سیروز احتمالی یا قطعی

در استفاده از درجه‌بندی ایشاک، پیشرفته‌ترین مرحله‌ی فیبروز که بیمار می‌تواند پیش از ابتلا به سیروز به آن دچار شود، مرحله‌ی 5 است.

درجه‌بندی بتس لودویگ که در ایالات متحده رواج دارد کمی ساده‌تر از موارد قبل است. این درجه‌بندی از 0 الی 4 را شامل می‌شود:

0: عدم وجود فیبروز
1: فیبروز پورتال
2: سپتای پورتال به پورتال نادر
3: سپتای فیبری
4: سیروز احتمالی یا قطعی

در استفاده از درجه‌بندی بتس لودویگ، پیشرفته‌ترین مرحله‌ی فیبروز که یک بیمار پیش از رسیدن به مرحله‌ی سیروز ممکن است به آن دچار شود، مرحله‌ی 3 است.

۲. علائم

آدم‌های مبتلا به فیبروز معمولا از وضعیت‌شان آگاه نیستند. زیرا این بیماری به ندرت ممکن است علائم مشهودی ایجاد کند.

با وجود این، فیبروز می‌تواند مشکلات زیر را برای کبد ایجاد کند:

الف. کاهش کلی کارکرد کبد، از جمله کاهش کارکرد پاکسازی خون، ذخیره‌ی انرژی، و دفع عفونت‌ها
ب. محدود کردن توانایی بازسازی کبد
پ. محدود کردن جریان خون داخل این اندام

بیماران معمولا هنگامی علائم را احساس می‌کنند که بیماری فیبروز در آن‌ها به سیروز پیشرفت کرده باشد. علائم اولیه‌ی این وضعیت می‌توانند متفاوت باشند، ولی برخی از شایع‌ترین نشانه‌های سیروز اولیه عبارت هستند از:‌

الف. کاهش اشتها
ب. احساس ضعف
پ. خستگی مفرط بودن دلیل
ت. کاهش وزن بدون دلیل
ث. حالت تهوع و استفراغ
ج. احساس ناراحتی یا درد خفیف در بخش بالا و سمت راست شکم

برخی از نشانه‌های رایج مربوط به مراحل پیشرفته‌تر سیروز عبارت هستند از:

الف. کبودی یا خونریزی سریع
ب. ورم یا احتباس مایع در ساق پا، قوزک، و اطراف پا
پ. زردی یا یرقان، که باعث زرد شدن رنگ پوست و چشم‌های می‌شود
ت. آب‌ آوردگی شکم (آسیت) یا نفخ شکمی ناشی از تجمع مایعات
ث. خارش شدید پوست
ج. افزایش حساسیت به داروها و عوارض جانبی آن‌ها
چ. بروز مشکل در برخی از کارکردهای خاص شناختی از قبیل حافظه، تمرکز، یا خواب
ح. تیره شدن رنگ ادرار

۳. علت‌ها

بهترین راه برای درمان فیبروز کبدی مقابله با علت ریشه‌ای آن است.

با درمان موفق و رفع علت اصلی فیبروز کبدی اولیه و متوسط ممکن است بتوان بیش‌تر یا شاید کل صدمات ناشی از این بیماری را جبران کرد.

تقریبا همه‌ی وضعیت‌های مزمن کبدی، در نهایت، به فیبروز منجر خواهد شد؛  زیرا هر یک از این وضعیت‌ها باعث ایجاد التهاب طولانی مدت در کبد می‌شوند. این التهاب – در اثر تکرار فرایند زخم و بازسازی کبد، و به جا ماندن آثار آن – می‌تواند به تشکیل بافت آسیب دیده‌ی فیبری در کبد منجر شود.

شایع‌ترین علت‌های فیبروز کبدی در ایالات متحده عبارت هستند از:

الف. سوء مصرف طولانی مدت الکل
ب. ابتلا به هپاتیت C یا B ویروسی
پ. بیماری کبد چرب غیر الکلی
ت. استئاتوهپاتیت غیر الکلی، زیرمجموعه‌ی بیماری کبد چرب غیر الکلی

بیماری کبد چرب غیر الکلی و استئاتوهپاتیت غیر الکلی معمولا در آدم‌هایی ایجاد می‌شوند که دچار اضافه وزن شدید و دیابت، یا پیش دیابت، سطوح بالای چربی و کلسترول در جریان خون‌شان هستند. پزشکان معمولا به وضعیت دوم سندرم متابولیک می‌گویند.

سایر علت‌های شایع فیبروز کبدی عبارت هستند از:

الف. هموکروماتوز یا وجود میزان بیش از اندازه‌ای از آهن در خون
ب. بیماری ویلسون که باعث انباشت مس در بدن می‌شود
پ. انسداد مجرای صفراوی
ت. نارسایی قلبی مزمن
ث. هپاتیت خودایمنی

مصرف برخی از داروها نیز ممکن است به بروز فیبروز کبدی منجر شود،‌ از جمله:

الف. امیودارون
ب. کلرپرومازین
پ. متوترکسات
ت. تولبوتامید
ث. ایزونیازید
ج. متیل‌دوپا
چ. اکسی‌فنیساتین

۴. درمان‌ها

هنگامی که پزشک به علت ریشه‌ای فیبروز پی ببرد، دوره‌های درمانی خاصی را آغاز می‌کند. برخی از رایج‌ترین روش‌های درمانی برای فیبروز از قرار زیر هستند:

الف. پرهیز از مصرف الکل و استفاده از روش‌های کمکی جهت ترک سوء مصرف الکل برای طولانی مدت
ب. درمان عفونت‌های هپاتیت ویروسی با استفاده از داروهای ضد ویروس
پ. درمان بیماری کبد چرب غیر الکلی و استئاتوهپاتیت غیر الکلی با استفاده از یک رژیم غذایی متعادل، کاهش دست‌کم ۷ درصد وزن بدن در طول یک سال، و کنترل سطوح چربی، کلسترول، و قند خون
ت. استفاده از دارو جهت دفع فلزات سنگین نظیر آهن و مس از بدن
ث. رفع مشکل انسداد مجرای صفراوی
ج. توقف مصرف داروهایی که ممکن است باعث وخامت فیبروز شوند
چ. مصرف داروهایی که فعالیت دستگاه ایمنی بدن را کاهش می‌دهند

دانشمندان هم‌چنان در حال یافتن داروهای جدیدی هستند که مستقیما بتوانند آسیب‌های ناشی از فیبروز کبدی را جبران را درمان کنند.

با وجود این، پژوهش‌ها در خصوص داروهای ضد فیبروزی که بتوانند فرایند فیبری شدن کبد را کاهش دهند یا از پیشگیری کنند، هم‌چنان ادامه دارد.

هم‌چنین، دانشمندان به دنبال راه‌های بهتری برای درمان علت‌های خاص فیبروز کبدی نظیر مصرف الکل یا استئاتوهپاتیت غیر الکلی هستند. برای مثال، پژوهش‌های به صورت پیش فرض نشان داده‌اند، داروی مخصوص دیابت نوع ۲ به نام پیوگلیتازون می‌تواند استئاتوهپاتیت غیر الکلی را در آدم‌های غیر دیابتی بهبود ببخشد.

علاوه بر داروهای معمول، پژوهش‌ها نشان داده‌اند برخی از روش‌های درمانی طبیعی نیز ممکن است در برخی شرایط خاص به کاهش فیبروز کمک کنند.

برخی از این روش‌های درمانی عبارت هستند از:‌

الف. مصرف قهوه به میزان متعادل
ب. حفظ آبرسانی به بدن
پ. مصرف گیاه دارویی خار مریم که حاوی سطوح بالایی از آنتی‌اکسیدانی به نام سیلیمارین است (پزشکان مصرف این داروی گیاهی را برای بیمارانی که از داروی هپاتیت C استفاده می‌کنند، توصیه نمی‌کنند)
ت. مصرف ویتامین E برای استئاتوهپاتیت غیر الکلی

وقتی فردی دچار فیبروز کبدی پیشرفته یا سیروز می‌شود، معمولا به اشکال دیگری از درمان نیز نیاز پیدا می‌کند؛ البته، در این وضعیت آسیب کبدی به طول کلی قابل جبران نیست.

برخی از گزینه‌های درمانی رایج برای فیبروز پیشرفته یا سیروز عبارت هستند از:

الف. استفاده از داروهایی جهت خارج کردن مایعات اضافه از بدن
ب. محدود کردن مصرف نمک
پ. مصرف داروهایی جهت خارج کردن سموم از مغز
ت. مصرف داروهایی که فشار سیاهرگ‌های موجود در معده و مری را کاهش می‌دهند
ث. انجام عمل پیوند جهت جایگزینی کبد آسیب دیده با یک نمونه‌ی سالم از طرف اهدا کننده

جمع‌بندی

در فیبروز کبدی خفیف الی متوسط، درمان علت اصلی این بیماری معمولا می‌تواند به جبران بخش از آسیب یا تمام آسیب کبد منجر شود.

سرعت فرایند درمان به علت اصلی فیبروز و شدت آن بستگی دارد. تشخیص و درمان فیبروز در مراحل اولیه می‌تواند به اندازه‌ی قابل توجهی شانس بیمار را برای رسیدن به بازسازی کامل کبد بهبود ببخشد.

بر خلاف مراحل اولیه‌ی فیبروز که احتمال محدود بودن و جبران آسیب کبدی وجود دارد، مراحل پیشرفته‌تر فیبروز معمولا گسترده‌تر هستند، و در این وضعیت، آسیب جبران ناپذیری که به کبد وارد می‌آید، در نهایت، به سیروز منجر می‌شود.

هم‌چنین، فیبروز پیشرفته یا سیروز می‌تواند به وضعیت‌های خطرناکی نظیر سرطان کبد، نارسایی کبد، و مرگ منجر شوند.

در ۲۰۱۶، بیماری مزمن کبدی و سیروز به مرگ ۴۰۵۴۵ نفر در ایالات متحده منجر شود.

خلاصه

فیبروز کبدی هنگامی ایجاد می‌شود که زخم یا التهاب مزمن باعث تجمع بافت آسیب دیده (ناشی از بازسازی‌های مکرر) در این اندام می‌شوند، و توانایی کبد را برای کارکرد مناسب و بازسازی خود محدود می‌کنند.

معمولا اثرات فیبروز خفیف الی متوسط را می‌تواند با انجام اقدامات درمانی برطرف کرد. با وجود این، فیبروز کبدی معمولا تا هنگامی که به مراحل پیشرفته نرسیده باشد، تقریبا هیچ علامت قابل توجهی ندارد.

این وضعیت می‌تواند به بروز آسیب جبران ناپذیر در کبد منجر شود، و ممکن است باعث بروز بیماری‌های خطرناک‌تری نظیر سیروز شود. به همین دلیل، تشخیص فیبروز در مراحل اولیه از اهمیت بالایی برخوردار است.

چنان‌چه فردی دارای عوامل خطر متعدد برای فیبروز کبدی است و گمان می‌کند به این بیماری مبتلا شده است، باید به پزشک مراجعه کنید. به علاوه، توصیه می‌شود با مشاهده‌ی هر یک از علائم فیبروز پیشرفته یا سیروز فورا اقدامات لازم را برای درمان وضعیت‌تان انجام دهید.


ترجمه: تحریریه سایت کسب و کار بازده – امیر رضا مصطفایی

منبع:medicalnewstoday

فیبروز کبدی: ۴ نکته درباره مراحل، علایم، علل و درمان فیبروز کبدی


 

برچسب ها

بازده

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کسب و کار

کسب و کار,بازاریابی