کسب و کار

کسب و کار,بازاریابی

هپاتیت خود ایمنی: ۹ نکته درباره علائم،علت ها و درمان هپاتیت اتوایمیون

هپاتیت خود ایمنی نوعی التهاب کبد است؛ این وضعیت هنگامی ایجاد می‌شود که دستگاه ایمنی بدن علیه سلول‌های کبد شروع به فعالیت می‌کند. علت دقیق بروز هپاتیت خود ایمنی مشخص نیست، ولی به نظر می‌رسد اثرات عوامل ژنتیکی و محیطی به مرور زمان باعث تحریک این بیماری می‌شوند.

هپاتیت خود ایمنی

عدم درمان هپاتیت خود ایمنی می‌تواند به زخمی شدن کبد (به جا ماندن آثار زخم در کبد که به سیروز مشهور است) و در نهایت، به نارسایی کبد منجر شود. با وجود این، در صورت تشخیص و درمان به موقع، هپاتیت خود ایمنی معمولا به وسیله‌ی داروهایی که مانع از فعالیت دستگاه ایمنی می‌شوند، قابل کنترل است.

هنگامی که هپاتیت خود ایمنی به درمان‌های دارویی پاسخ ندهد یا در موارد بیماری کبدی پیشرفته، پزشکان ممکن است به عمل پیوند کبد متوسل شوند.

۱. علائم

نشانه‌ها و علائم هپاتیت خود ایمنی از فردی به فرد دیگر متفاوت هستند و ممکن است به طور ناگهانی ظاهر شوند. برخی از آدم‌ها ممکن است در مراحل اولیه‌ی این بیماری دچار برخی مشکلات شناخته شده شوند (برخی‌ها نیز ممکن است دچار هیچ مشکلی نشوند)، در حالی که سایر آدم‌ها ممکن است با نشانه‌ها و علائم این بیماری مواجه شوند؛ از جمله

الف. خستگی مفرط
ب. ناراحتی‌ شکمی
پ. زرد شدن رنگ پوست و سفیدی چشم‌ها (زردی یا یرقان)
ت. بزرگ شدن کبد
ث. مشاهده‌ی عروق خونی غیر طبیعی از روی پوست (آنژیوم عنکبوتی)
ج. خارش و قرمز و پوست
چ. درد مفاصل
ح. قطع چرخه قاعدگی (آمنوره)

چنان‌چه به هر یک از نشانه‌ها و علائم نگران‌کننده‌ی بالا دچار شده‌اید، باید نزد پزشک متخصص بروید.

۲. علت‌ها

هپاتیت خود ایمنی هنگامی اتفاق می‌افتد که دستگاه ایمنی بدن – که معمولا به ویروس‌ها، باکتری‌ها، و سایر عوامل بیماری‌زا حمله می‌کند – کبد را مورد هدف قرار می‌دهد. این حمله به کبد می‌تواند به التهاب مزمن م آسیب جدی به سلول‌های کبدی منجر شود. علت این اقدام بدن علیه خودش هنوز مشخص نیست، ولی پژوهشگران گمان می‌کنند هپاتیت خود ایمنی می‌تواند در اثر تداخل ژن‌های کنترل کننده‌ی کارکرد دستگاه ایمنی بدن و قرار گرفتن در معرض ویروس‌ها یا داروهای خاص ایجاد شود.

۳. انواع هپاتیت خود ایمنی

پزشکان دو نوع اصلی هپاتیت خود ایمنی را شناسایی کرده‌اند.

الف. هپاتیت خود ایمنی نوع ۱ – شایع‌ترین نوع این بیماری. این نوع از هپاتیت خود ایمنی می‌تواند در هر سنی بروز کند. حدود نیمی از آدم‌هایی که به هپاتیت خود ایمنی نوع ۱ مبتلا هستند، دچار سایر اختلالات خود ایمنی نظیر بیماری سلیاک، آرتریت روماتوئید، یا کولیت زخمی نیز هستند.

ب. هپاتیت خود ایمنی نوع ۲ – با این‌که بزرگسالان نیز می‌توانند به هپاتیت خود ایمنی نوع ۲ مبتلا شوند، این بیماری بیش‌تر در میان کودکان و جوانان شایع است. سایر بیماری‌های خود ایمنی نیز ممکن است به همراه این نوع از هپاتیت خود ایمنی ایجاد شوند.

۴. عوامل خطر

عواملی که ممکن است خطر ابتلا به هپاتیت خود ایمنی را بالا ببرند، عبارت هستند از

الف. زن بودن – با این‌که هپاتیت خود ایمنی می‌تواند زنان و مردان را مبتلا کند، بروز این بیماری در میان زنان شایع‌تر است.
ب. سابقه‌ی برخی عفونت‌های خاص – هپاتیت خود ایمنی ممکن است بعد از ابتلا به سرخک، تبخال، یا عفونت ویروس اپشتین– بار ایجاد شود. این بیماری نیز با عفونت هپاتیت A، B، یا C در ارتباط است.
پ. وراثت – شواهد نشان می‌دهند آسیب‌پذیری در برابر هپاتیت خود ایمنی می‌تواند در یک خانواده به صورت ارثی منتقل شود.
ت. ابتلا به بیماری خود ایمنی – آدم‌هایی که به یک بیماری خود ایمنی از قبیل بیماری سلیاک، آرتریت روماتوئید یا کم کاری تیروئید (بیماری گریوز یا تیروئیدیت هاشیموتو)  مبتلا هستند، بیش‌تر از دیگران ممکن است به هپاتیت خود ایمنی مبتلا شوند.

۵. عوارض بیماری

عدم درمان مناسب و به موقع هپاتیت خود ایمنی  می‌تواند باعث ایجاد زخم‌های دائمی در بافت کبد (سیروز) شود. عوارض ابتلا به سیروز عبارت هستند از

الف. بزرگ شدن عروق مری (واریس مری) – هنگامی که جریان خون در سیاهرگ دروازه‌ای (یا ورید پورتال) مسدود می‌شود، خون ممکن است به سایر عروق خون باز گردد – عمدتا به عروق خونی معده و مری. این عروق خون دارای دیواره‌های نازکی هستند؛ و از آن‌جا که در اثر انسداد ورید پورتال خون بیش از اندازه‌ای واردشان می‌شود، ممکن است دچار خونریزی شوند. خونریزی بیش از اندازه‌ در مری یا معده (به سبب پاره شدن این عروق خونی) وضعیتی اورژانسی و مرگبار است که باید فورا تحت اقدامات درمانی مناسب قرار بگیرد.
ب. آب‌آوردگی شکم یا آسیت – بیماری کبدی می‌تواند باعث انباشته شدن مقدار زیادی مایع داخل شکم شود. آب‌آوردگی شکم یا آسیت می‌تواند وضعیت ناخوشایندی را ایجاد کند و ممکن است به دشواری در تنفس منجر شود؛ این وضعیت معمولا نشانه‌ای از سیروز پیشرفته به شمار می‌رود.
پ. نارسایی کبد – این وضعیت هنگامی بروز می‌کند که آسیب گسترده در سلول‌های کبدی کارکرد مناسب کبد را غیر ممکن می‌سازد. در این شرایط، بیماری به پیوند کبد نیاز پیدا خواهد کرد.
ت. سرطان کبد – احتمال خطر ابتلا به سرطان کبد در بیماران مبتلا به سیروز بالا است.

۶. تشخیص بیماری

آزمایش‌ها و اقداماتی که برای تشخیص هپاتیت خود ایمنی به عمل می‌آیند، از قرار زیر هستند

الف. آزمایش خون – آزمایش نمونه‌ای از خون بیماری جهت شناسایی پادتن‌ها (آنتی‌بادی) می‌تواند هپاتیت خود ایمنی را از هپاتیت ویروسی و سایر وضعیت‌هایی با علائم مشابه متمایز کند. هم‌چنین، آزمایش پادتن می‌تواند به شناسایی نوع هپاتیت خود ایمنی نیز کمک کند.
ب. نمونه‌برداری از کبد – پزشکان جهت تایید تشخیص ابتلای بیمار به هپاتیت خود ایمنی و تعیین درجه و نوع آسیب کبدی از نمونه‌برداری کبد استفاده می‌کنند. در طول این فرایند، بخش کوچکی از بافت کبد با استفاده از یک سوزن نازک جدا می‌شود؛ این سوزن از طریق برش کوچکی از روی پوست وارد کبد می‌شود. سپس این نمونه برای آنالیز به آزمایشگاه فرستاده می‌شود.

۷. درمان

فارغ از نوع هپاتیت خود ایمنی، هدف از انجام اقدامات درمانی کاهش سرعت یا توقف حمله‌ی دستگاه ایمنی بدن به کبد است. این اقدامات درمانی ممکن است به کاهش سرعت پیشرفت بیماری کمک کنند. برای رسیدن به این هدف، بیماری به داروهایی نیاز دارد که فعالیت دستگاه ایمنی بدن را کاهش دهند. معمولا پزشک در نخستین اقدام، پردنیزون تجویز خواهد کرد. داروی بعدی که ممکن است علاوه بر پردنیزون به بیماری توصیه شود، آزاتیوپرین (آزاسان، ایموران) نام دارد.

پردنیزون، به خصوص در بلند مدت، می‌تواند باعث بروز طیف گسترده‌ای از عوارض جانبی خطرناک از قبیل دیابت، نازک شدن استخوان (پوکی استخوانبافت‌مردگی بی‌خونی، فشار خون بالا، آب مروارید، گلوکوم (آب سیاه) و افزایش وزن شود.

پزشک معالج معمولا در نخستین ماه از درمان بیماری، دوز بالایی از پردنیزون را تجویز می‌کند. سپس، برای کاهش خطر عوارض جانبی این دارو، به تدریج دوز آن را در طول چند ماه بعد کاهش می‌دهند، و به کم‌ترین حد ممکن می‌رساند تا بتواند بیماری را کنترل کند. افزودن آزاتیوپرین نیز می‌تواند به پیشگیری از عوارض جانبی پردنیزون کمک کند.

بیش‌تر بیماران باید مصرف پردنیزون را دست‌کم به مدت ۱۸ الی ۲۴ ماه ادامه دهند؛ بسیاری از بیماران نیز باید تا آخر عمر از این دارو استفاده کنند. با این‌که ممکن است بیمار بعد از چند سال از آغاز دوره‌ی درمان احساس بهبودی کند، این بیماری معمولا با توقف مصرف دارو مجددا عود خواهد کرد.

۸. پیوند کبد

هنگامی که داروها نتوانند پیشرفت این بیماری را متوقف کنند یا بیمار دچار زخم‌های غیر قابل بهبود (سیروز) یا نارسایی کبد شود، گزینه‌ی درمانی باقی مانده‌ برای پزشک انجام عمل پیوند کبد خواهد بود.

در طول انجام عمل پیوند کبد، کبد آسیب دیده‌ی بیمار از بدن وی خارج و با یک کبد سالم از طرف یک اهدا کننده جایگزین می‌شود. برای عمل پیوند کبد، در بیش‌تر موارد، از اندام یک فرد متوفی استفاده می‌شود. در برخی موارد، برای انجام عمل پیوند می‌توان از یک اهدا کننده‌ی زنده کمک گرفت. در این نوع پیوند کبد، فقط از بخشی از یک کبد سالم از جانب یک فرد اهدا کننده‌ی زنده استفاده می‌شود. هر دو کبد (اهدا کننده و گیرنده) تقریبا به سرعت با سلول‌های جدید بازسازی می‌شوند.

۹. مراجعه به پزشک

چنان‌چه دچار هر گونه نشانه یا علامت نگران‌کننده‌ای شده‌اید، ابتدا نزد یک پزشک داخلی یا عمومی بروید. اگر وی به هپاتیت خود ایمنی مشکوک شود، ممکن است شما را به یک متخصص بیماری‌های کبدی ارجاع دهد.

از آن‌جا که جلسات ملاقات با پزشک معمولا کوتاه است و احتمالا حرف‌های زیادی نیز برای گفت و شنود وجود دارد، بهتر است پیش از رفتن نزد پزشک خودتان را به خوبی آماده کنید. در ادامه، به اطلاعاتی اشاره می‌کنیم که جهت آماده‌سازی خود و ارائه‌ی پاسخ‌های مناسب به پرسش‌های پزشک مفید هستند.

آماده‌سازی

الف. از اقدامات لازم و اعمال محدودیت‌های احتمالی پیش از ملاقات با پزشک آگاه شوید. هنگام تعیین قرار ملاقات با پزشک حتما از هر گونه اقدامات لازم و اعمال محدودیت‌های پیش از ملاقات با وی آگاه شوید؛ مثلا الزام به محدود کردن رژیم غذایی یا توقف مصرف یک دارو.
ب. هر گونه علامت و نشانه‌ی مربوط به وضعیت‌تان را یادداشت کنید؛ حتی هر گونه نشانه‌ای که ممکن است با دلیل مراجعه‌تان به پزشک مرتبط به نظر نرسد.
پ. اطلاعات شخصی مهم‌تان را نیز یادداشت کنید؛ از جمله هر گونه عامل استرس‌زا و تغییرات اخیر در زندگی‌تان.
ت. فهرستی از تمام داروها،‌ ویتامین‌ها یا مکمل‌های مصرفی‌تان را تهیه کنید.
ث. یکی از دوستان یا اعضای خانواده‌تان را نیز همراه خود ببرید تا در یادآوری مسائلی که ممکن است فراموش کرده باشید، کمک‌تان کند.
ج. سوال‌هایی را که می‌خواهید از پزشک بپرسید، یادداشت کنید.

برخی از سوال‌های اساسی که باید درباره‌ی هپاتیت خود ایمنی از پزشک معالج بپرسید، عبارت هستند از

الف. علت اصلی بروز این علائم چیست؟
ب. آیا علت‌های دیگری نیز در کار هستند؟‌
پ. جهت تایید ابتلا به هپاتیت خود ایمنی، انجام چه آزمایش‌هایی لازم است؟
ت. آسیب وارد شده به کبد، چه‌قدر شدید است؟
ث. آیا این وضعیت موقتی است یا مزمن؟‌
ج. چه گزینه‌های درمان برای این وضعیت وجود دارند؟
چ. آیا این درمان‌ها می‌توانند هپاتیت خود ایمنی را درمان کنند؟‌
ح. عوارض جانبی احتمالی این گزینه‌های درمان چه هستند؟
خ. درمان‌های هپاتیت خود ایمنی چه تاثیراتی بر روند کنترل سایر بیماری‌ها خواهند داشت؟
د. آیا هر یک از داروهای مصرفی (برای درمان سایر بیماری‌ها) یا عادات زندگی باعث ایجاد مشکلات کبدی یا وخیم‌تر شدن این وضعیت شده‌اند یا خیر؟
ذ. آیا باید محدودیت‌های غذایی خاصی اعمال شوند؟‌
ر. آیا باید نزد یک متخصص مراجعه شود؟
ز. آیا جایگزین یا داروی مشابه‌ای برای داروهای تجویز شده وجود دارند؟‌
ژ. آیا راهنما یا هر گونه دستورالعمل مکتوبی برای بیمار وجود دارد؟ آیا پزشک وب‌سایت مفیدی را توصیه می‌کند؟‌
س. جلسات بعدی باید هر چند وقت یک بار برگزار شوند؟

پرسش‌های احتمالی پزشک

پزشک معالج احتمالا سوالاتی را از بیمار می‌پرسد. داشتن آمادگی برای پاسخ به این سوالات می‌تواند در وقت‌تان صرفه‌جویی کند؛ و در عوض، می‌توانید وقت‌تان را صرف کارهای مهم‌تری کنید. برخی از پرسش‌های احتمالی پزشک عبارت هستند از

الف. برای نخستین بار چه زمانی این علائم را تجربه کردید؟‌
ب. آیا این علائم ادامه‌دار هستند، یا گاهی اوقات به سراغ‌تان می‌آیند؟‌
پ. شدت این علائم چه‌قدر است؟‌
ت. آیا عواملی وجود دارند که باعث بهبودی یا وخامت علائم‌تان شوند؟‌
ث. آیا برای درمان این علائم، دارویی مصرف می‌کنید؟‌
ج. آیا سابقه‌ی خانوادگی ابتلا به بیماری کبدی دارید؟‌


ترجمه: تحریریه سایت کسب و کار باده – امیررضا مصطفایی

منبع:mayoclinic

هپاتیت خود ایمنی: ۹ نکته درباره علائم،علت ها و درمان هپاتیت اتوایمیون


 

برچسب ها

بازده

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کسب و کار

کسب و کار,بازاریابی