کسب و کار

کسب و کار,بازاریابی

۹ نکته درباره تاثیر سروتونین بر بدن و تنظیم متابولیسم

سروتونین (که با نام‌های هیدروکسی‌تریپتامین پنج یا 5-HT نیز شناخته می‌شود) ماده‌ای است که به صورت طبیعی در بدن وجود دارد و به عنوان یک پیام‌رسان عصبی، سیگنال‌هایی را بین سلول‌های عصبی یا نورون‌ها در سرتاسر بدن منتقل می‌کند. بیش از همه، آدم‌ها از نقش سروتونین در دستگاه عصبی مرکزی خود آگاه هستند. در ادامه این نوشتار با ما همراه باشید تا ۹ نکته درباره تاثیر سروتونین بر بدن و تنظیم متابولیسم را بدانید.

سروتونین در مغز به تنظیم خلق و خو و هم‌چنین، حافظه کمک می‌کند، ولی این پیام‌رسان عصبی نقش‌های مهمی را در سایر بخش‌های بدن نیز ایفا می‌کند. در واقع، بیش‌تر سروتونین موجود در بدن در روده‌ها قرار دارند، نه در مغز. نه تنها روده‌ها تقریبا تمام سروتونین مورد نیاز بدن را تولید می‌کنند، بلکه وجود سروتونین در روده‌ها برای بهبود فرایند گوارش بسیار ضروری است.

تاثیر سروتونین بر بدن

سروتونین در سایر بخش‌های بدن نیز می‌تواند به بهبود کیفیت خواب، کارکرد جنسی، سلامت استخوان‌ها، و لخته شدن خون کمک کند. در این مقاله، به جزییات بیش‌تری درباره‌ی کارکردهای مختلف سروتونین در بدن، اثرات افزایش یا کاهش بیش از حد سروتونین در بدن، و چند راه برای متعادل کردن سطوح آن جهت بهبود وضعیت سلامت بدن اشاره خواهیم کرد.

تاثیر سروتونین بر بدن و تنظیم متابولیسم

سروتونین کارکردهای شناخته شده‌ی بسیاری در بدن دارد – از تنظیم خلق و خو گرفته تا گوارش مواد غذایی.

۱. خلق و خو

اثربخشی سروتونین بر مغز را می‌توان به عنوان مهم‌ترین نقش این پیام‌رسان عصبی معرفی کرد. از آن‌جا که سروتونین به تنظیم خلق و خو در آدم‌ها کمک می‌کند، معمولا آن را به عنوان ماده‌ی شیمیایی طبیعی “‌حس خوب‌”‌ می‌شناسند. تاثیر سروتونین بر خلق و خو، آن را به یکی از چندین و چند ماده‌ی شیمیایی موجود در مغز تبدیل کرده است که برای ایجاد حس سلامت عمومی در انسان لازم هستند.

اثرگذاری این پیام‌رسان عصبی بر خلق و خو غالبا باعث شده است داروهای مختلفی بر اساس آن ساخته و برای درمان افسردگی، اضطراب، و سایر اختلالات خلقی استفاده شوند. برای مثال، سروتونین نقش بسیار مهمی در درمان بیماران مبتلا به افسردگی و سایر اختلالات روانی با استفاده از دسته‌ای از داروهای ضد افسردگی به نام بازدارنده بازجذب سروتونین (SSRIs) ایفا می‌کند.

البته، به شما توصیه می‌کنیم از ۱۰ راه درمان افسردگی بدون دارو نیز آگاه شوید.

۲. گوارش

سروتونین به کارکرد طبیعی دستگاه گوارش کمک می‌کند؛ هم‌چنین، این ماده هنگام غذا خوردن، به تدریج باعث کم شدن اشتهای‌تان می‌شوند تا به شما نشان دهد دیگر سیر شده‌اید. به علاوه، این پیام‌رسان عصبی از سلامتی روده‌‌های‌تان نیز محافظت می‌کند.

برای مثال، چنان‌چه ماده‌ای نامناسب یا سمی خورده باشید، روده‌ها با افزایش تولید سروتونین به این وضعیت واکنش نشان می‌دهند. افزایش دوز این ماده‌ی شیمیایی باعث هدایت مواد نامناسب یا سمی از دستگاه گوارش به سمت بیرون، و دفع هر چه سریع‌تر آن‌ها از بدن می‌شود.

این واکنش نیز به توضیح این مسئله کمک می‌کند که چرا افزایش سطوح سروتونین در بدن می‌تواند باعث ایجاد حالت تهوع شود، و چرا از داروهایی که گیرنده‌های خاص سروتونین را در بدن هدف می‌گیرند، می‌تواند برای تسکین حالت تهوع و استفراغ استفاده کرد.

۳. خواب

ماهیت واقعی نقش سروتونین در خواب مورد اختلاف بسیاری از پژوهشگران قرار دارد، ولی بسیاری معتقدند سروتونین بر زمان خواب، طول مدت خوابیدن، و کیفیت خواب تاثیر می‌گذارد. سروتونین این کارکردها را به تنهایی تنظیم نمی‌کند؛ سایر پیام‌رسان‌های عصبی نظیر دوپامین نیز در این مورد نقش مهمی ایفا می‌کنند.

هم‌چنین، وجود هورمونی به نام ملاتونین نیز برای کارکرد درست چرخه‌ی خواب انسان بسیار ضروری است. بدن شما برای تولید ملاتونین به سروتونین نیاز دارد؛ بنابراین، عدم وجود این پیام‌رسان به اندازه‌ی کافی (یا کمبود بیش از حد آن در بدن) می‌تواند بر الگو و کیفیت خواب‌تان تاثیر بگذارد.

مغز انسان دارای بخش‌های خاصی است که زمان به خواب رفتن را کنترل، الگوهای خواب را تنظیم، و زمان بیدار شدن را مشخص می‌کنند. بخش‌هایی از مغز شما که مسئول تنظیم کارکرد خواب هستند نیز گیرنده‌های سروتونین دارند.

هم‌چنین، ارتباط میان سروتونین و ملاتونین می‌تواند به اختلالات خواب نظیر بی‌خوابی منجر شود؛ این وضعیت در میان بیماران مبتلا به افسردگی شایع است.

سروتونین در یکی از ۱۰ روش و توصیه عالی برای بهتر خوابیدن در شب نیز نقش مهمی ایفا می‌کند.

۴. لخته شدن خون

وقتی بدن‌تان دچار هر نوع آسیب بافتی نظیر بریدگی و جراحت می‌شود، پلاکت‌های موجود در خون‌تان برای کمک به التیام زخم، سروتونین ترشح می‌کنند. افزایش سطوح سروتونین باعث تنگ شدن سرخرگ‌های کوچک در دستگاه گردش خون می‌شود (این سرخرگ‌های کوچک به سرخرگچه معروف هستند). با تنگ شدن این سرخرگ‌ها، جریان خون آهسته‌تر می‌شود.

این تنگ شدن سرخرگ‌ها (که به انقباض عروقی معروف است) و آهسته شدن جریان خون به عنوان دو عنصر مهم در فرایند لخته شدن خون – و یک مرحله‌ی مهم در فرایند التیام زخم – به شمار می‌روند.

۵. تراکم استخوانی

مطالعات نشان داده‌اند، سطوح سروتونین ممکن است بر تراکم استخوانی (قدرت استخوان‌های بدن‌تان) تاثیر بگذارند. پژوهشگران معتقدند، جریان بالای سطوح سروتونین در دستگاه گوارش ممکن است با کاهش تراکم استخوانی و بروز وضعیت‌هایی نظیر پوکی استخوان در ارتباط باشد.

طبق نتایج پژوهش‌ها، آن دسته از داروهای ضد افسردگی – بازدارنده بازجذب سروتونین (SSRIs) – که بر سروتونین در بدن تاثیر می‌گذارند، با کاهش تراکم مواد معدنی در استخوان‌ها در ارتباط هستند. کاهش تراکم استخوانی باعث افزایش خطر شکستگی استخوان‌ها می‌شود.

اگر نگرانی تاثیر مصرف داورهای ضد افسردگی بر تراکم استخوانی‌تان هستید، به هیچ وجه نباید مصرف داروهای‌تان را متوقف کنید؛  بلکه باید درباره‌ی سایر عوامل خطر از جمله سابقه‌ی خانوادگی ابتلا به پوکی استخوان یا استفاده از سیگار با پزشک معالج خود مشورت کنید.

۶. کارکرد جنسی

سروتونین، علاوه بر تغییر وضعیت خلقی آدم‌ها، می‌تواند بر دفعات یا شدت تحریک میل جنسی نیز تاثیرگذار باشد.

برخی از انواع داروهای ضد افسردگی که باعث افزایش سطح سروتونین می‌شوند، می‌توانند بر میل جنسی آدم‌ها تاثیر بگذارند؛ زیرا افزایش سطوح سروتونین ممکن است با کاهش میل جنسی در ارتباط باشد.

هم‌چنین، اثرگذاری سروتونین بر میل جنسی تا حدودی با رابطه‌ی این پیام‌رسان عصبی با ماده‌ی شیمیایی دیگری در مغز، یعنی دوپامین، نیز در ارتباط است. برای مثال، نتایج مطالعه‌ای در ۲۰۱۷ بر روی زنان مبتلا به اختلال کم‌میلی جنسی (HSDD) نشان دادند، علائم این وضعیت با افزایش فعالیت سروتونین و کاهش فعالیت دوپامین در ارتباط هستند.

علاوه بر این مسئله، ۱۳ مهم‌ترین دلایل کاهش میل جنسی در زنان و مردان نیز وجود دارند که باید از آن‌ها نیز آگاه باشید.

علت‌های کاهش سروتونین

افسردگی و سایر اختلالات خلقی مرتبط با سروتونین دارای عوامل مختلفی هستند؛ به عبارت دیگر، علت‌های مختلفی برای بروز این وضعیت‌ها وجود دارند. پایین بودن سطح سروتونین در بدن، به خودی خود، برای ابتلای آدم‌ها به افسردگی کافی نیست. با وجود این، کاهش سطوح سروتونین ممکن است باعث بروز مشکلات مربوط به خلق و خو، خواب، گوارش و غیره شود.

دلیل واحدی برای کاهش سطوح سروتونین در بدن وجود ندارد، ولی این اتفاق معمولا به یکی از این دو دلیل رخ می‌دهد: ناکافی بودن میزان سروتونین در بدن یا استفاده‌ی ناکارآمد از سروتونین موجود در بدن. در حالت نخست، پایین بودن سطح سروتونین در بدن‌تان ممکن است به علت عدم تولید کافی این ماده‌ی شیمیایی جهت حفظ سطوح طبیعی آن در بدن باشد.

در این شرایط، بدن‌تان ممکن است به دلایل دیگری از جمله کمبود مواد مغذی و ویتامین‌ها، قادر به تولید سروتونین به اندازه‌ی کافی نباشد.

برای مثال، پایین بودن سطوح ویتامین B6 و ویتامین D در بدن با کاهش سطوح سروتونین در ارتباط است. تریپتوفان، یکی از آمینو اسیدهای ضروری که در تولید سروتونین در بدن نقش دارد، فقط از طریق رژیم غذایی قابل تامین است.

دلیل دیگر پایین بودن سطح سروتونین در بدن این است که علی‌رغم تولید سروتونین به اندازه‌ی کافی، استفاده موثر از آن در بدن صورت نمی‌گیرد. این وضعیت نیز ممکن است هنگامی رخ بدهد که گیرنده‌های سروتونین به اندازه‌ی کافی در مغز وجود نداشته باشند، یا این گیرنده‌ها به خوبی از عهده‌ی این وظیفه بر نیایند (برای مثال، آن‌ها تجزیه می‌شوند و به سرعت سروتونین را جذب می‌کنند).

داروهای ضد افسردگی و سروتونین

به اعتقاد پژوهشگران، افسردگی با عدم تعادل شیمیایی در مغز در ارتباط است. با این‌که نقش سروتونین در افسردگی پیچیده‌تر از بروز یک عدم تعادل شیمیایی ساده در مغز است، به گفته‌ی پژوهشگران، سروتونین نقشی کلیدی در ابتلای آدم‌ها به افسردگی ایفا می‌کند.

به نظر می‌رسد افزایش میزان سروتونین در مغز باعث بهبود ارتباط میان سلول‌های مغزی، و در نتیجه بهبود وضعیت خلق و خو، و کاهش علائم افسردگی می‌شود.

این نظریه در خصوص تاثیرات سروتونین بر مغز و نحوه‌ی اثرگذاری آن بر ابتلا به افسردگی به مبنایی برای تولید بسیاری از داروها تبدیل شده است که برای درمان افسردگی بالینی و سایر اختلالات خلقی کاربرد دارند. یکی از مشهورترین انواع این داروها بازدارنده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) هستند.

۷. بازدارنده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs)

بازدارنده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) رایج‌ترین داروهای تجویزی ضد افسردگی در سرتاسر دنیا به شمار می‌روند. از این داروها برای کاهش علائم افسردگی متوسط تا شدید استفاده می‌شود؛ آن‌ها از طریق افزایش میزان سروتونین در مغز با افسردگی مقابله می‌کنند.

هنگامی که سلول‌های مغزی به یکدیگر سیگنال ارسال می‌کنند، پیام‌رسان‌های عصبی از جمله سروتونین را منتشر می‌کنند. این سلول‌ها پیش از آن‌که بتوانند سیگنال بعدی را ارسال کنند، باید آن پیام‌رسان‌های عصبی را که در مرحله‌ی قبل منتشر کرده بودند، دوباره جذب و بازیافت کنند. به این فرایند بازجذب گفته می‌شود.

بازدارنده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) با جلوگیری از فرایند بازجذب سروتونین، باعث افزایش میزان سروتونین موجود در مغز می‌شوند.

از جمله نمونه‌های بازدارنده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) که به شکل متداول برای درمان افسردگی و سایر اختلالات خلقی تجویز می‌شوند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

الف. سلکسا (سیتالوپرام)
ب. لکساپرو (اس‌سیتالوپرام)
پ. لووکس (فلووکسامین)
ت. پاکسیل (پاروکستین)
ث. پروزاک (فلوکستین)
ج. زولوفت (سرترالین)

داروهایی نظیر ویبرید (ویلازودون) نه تنها جزء بازدارنده‌های بازجذب سروتونین هستند، بلکه آگونیست نسبی 5HT-1a نیز هستند. این دسته‌ از داروها صرفا جزء بازدارنده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) محسوب نمی‌شوند، بلکه جزء داروهای ضد افسردگی سروتونرژیک طبقه‌بندی می‌شوند. ترینتلیکس (ورتیوکستین) یکی دیگر از نمونه‌هایی از همین داروها است.

۸. مهارکننده‌های بازجذب سروتونین – نوراپی‌نفرین (SNRIها)

گروه دیگری از داروهای مبتنی بر سروتونین برای درمان افسردگی مهارکننده‌های بازجذب سروتونین– نوراپی‌نفرین (SNRIs) نام دارند. این داروها از نظر جلوگیری از بازجذب سروتونین مشابه‌ی بازدارنده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) عمل می‌کنند، ولی بر نوراپی‌نفرین نیز تاثیر می‌گذارند – نوراپی‌نفرین یکی از پیام‌رسان‌های عصبی است که بر وضعیت خلقی تاثیرگذار هستند.

گاهی‌ اوقات، داروهایی را که به طور هم‌زمان بر سروتونین و نوراپی‌نفرین تاثیر می‌گذارند، با نام “‌داروهای ضد افسردگی با اثر دوگانه‌” نیز می‌نامند.

از جمله مهارکننده‌های بازجذب سروتونین– نوراپی‌نفرین (SNRIs) رایج، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

الف. سیمبالتا (دولوکستین)
ب. افکسور (ونلافاکسین)
پ. فتزیما (لومیلناسیپران)
ت. پریستیک (دسونلافاکسین)

۹. داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای (TCAs) و بازدارنده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOIs)

دو دسته‌ی قدیمی‌تر از داروهای ضد افسردگی نیز وجود دارند که بر سطوح سروتونین تاثیر می‌گذارند: داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای (TCAs) و بازدارنده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOIs).

به نظر می‌رسد داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای بتوانند از جذب دوباره‌ی سروتونین و اپی‌نفرین جلوگیری کنند؛ به این ترتیب، این داروها به شکل موثری می‌توانند میزان سروتونین موجود در مغز را افزایش دهند.

برخی از نمونه‌های داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای عبارت هستند از:

الف. آنافرانیل (کلومیپرامین)
ب. آسندین (آموکساپین)
پ. الاویل (آمی‌تریپتیلین)
ت. نورپرامین (دسیپرامین)
ث. پاملور (نورتریپتیلین)
ج. سینکوان (دوکسپین)
چ. سورمونتیل (تریمیپرامین)
ح. توفرانیل (ایمی‌پرامین)
خ. ویواکتیل (پروتریپتیلین)

از سویی دیگر، بازدارنده‌های مونوآمین اکسیداز از اثرگذاری آنزیم مونوآمین اکسیداز و تجزیه‌ی سروتونین، اپی‌نفرین، و دوپامین توسط این آنزیم جلوگیری می‌کنند. پیشگیری از تجزیه‌ی این پیام‌رسان‌های عصبی به شکل موثری باعث افزایش سطح آن‌ها در مغز می‌شود.

برخی از نمونه‌های بازدارنده‌های مونوآمین اکسیداز عبارت هستند از:

الف. آزیلکت (راساژیلین)
ب. امسام (سلژیلین)
پ. مارپلان (ایزوکربوکسازید)
ت. ناردیل (فنلزین)
ث. پارنات (ترانیل سیپرومین)

داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای (TCAs) و بازدارنده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOIs) به اندازه‌ی سایر داروهای ضد افسردگی تجویز نمی‌شوند، زیرا در مقایسه با بازدارنده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) و مهارکننده‌های بازجذب سروتونین– نوراپی‌نفرین (SNRIs) عوارض جانبی بیش‌تری به همراه دارند.

سندرم سروتونین چیست؟

پیش از استفاده از هر گونه دارو، مکمل، یا درمان‌های گیاهی برای افزایش سطح سروتونین بدن‌تان، حتما با پزشک مشورت کنید. برخی از داروها و مکمل‌ها می‌توانند سطوح سروتونین را بیش از اندازه افزایش بدهند، و باعث بروز وضعیتی به نام سندرم سروتونین یا مسمومیت سروتونین بشوند.

سندرم سروتونین ممکن است باعث ایجاد برخی علائم ناخوشایند یا حتی مرگبار شود؛ این علائم می‌توانند شامل نوسانات ناگهانی فشار خون، تشنج، و بیهوشی باشند. چنان‌چه شما یا یکی از عزیزان‌تان دچار علائم سندرم سروتونین شوید، باید فورا با اورژانس تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین مرکز فوریت‌های پزشکی بروید.

سخن آخر

اگر بدن‌تان به اندازه‌ی کافی سروتونین در اختیار نداشته باشد، یا نتواند به شکل مناسب و موثر از سروتونین موجود استفاده کند، ممکن است بیش از پیش در معرض ابتلا به علائم افسردگی یا سایر اختلالات خلقی قرار بگیرید. البته، با این‌که سطوح پایین سروتونین در بدن می‌تواند باعث ایجاد برخی مشکلات شود، افزایش بیش از اندازه‌ی آن نیز می‌تواند مشکل‌ساز باشد.

اگر ایجاد برخی علائم در حالات روحی و جسمی‌تان باعث نگرانی‌تان شده است، نزد یک پزشک بروید. چنان‌چه سطوح سروتونین در بدن‌تان عامل ایجاد این علائم باشند، نگرانی به خود راه ندهید؛ زیرا اولا شما تنها نیستید، و ثانیا گزینه‌های درمانی بسیاری – از انواع داروها گرفته تا ایجاد برخی تغییرات در سبک زندگی – وجود دارند که می‌توانند به شما کمک کنند.


ترجمه: تحریریه سایت کسب و کار بازده – امیر رضا مصطفایی

منبع: verywellmind

۹ نکته درباره تاثیر سروتونین بر بدن و تنظیم متابولیسم


 

پربازدیدترین ها

کسب و کار

کسب و کار,بازاریابی