کسب و کار

کسب و کار,بازاریابی

التهاب مغز: ۸ نکته درباره علائم، علت ها و درمان آنسفالیت مغزی

آنسفالیت به معنی التهاب مغز است. علت‌های زیادی برای ایجاد این وضعیت وجود دارد، ولی شایع‌ترین علت بروز آنسفالیت عفونت ویروسی است. آنسفالیت یا التهاب مغز فقط می‌تواند باعث ایجاد نشانه‌ها و علائمی شبیه یک آنفولانزای خفیف – نظیر تب یا سردرد –‌شود؛ البته، این بیماری ممکن است هیچ علامتی نیز به همراه نداشته باشد. گاهی اوقات این علائم (نشانه‌هایی شبیه آنفولانزا) شدت بیش‌تری دارند. هم‌چنین، التهاب مغز می‌تواند باعث سردرگمی افکار، تشنج، یا بروز مشکلات حسی یا حرکتی نیز بشود.

التهاب مغز

انسفالیت یا التهاب مغز به ندرت ممکن است باعث مرگ شود. به هر حال، تشخیص و درمان به موقع این بیماری از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا پیش‌بینی نحوه‌ی اثرگذاری این انسفالیت بر آدم‌های مختلف بسیار دشوار است.

۱. علائم

بیش‌تر بیماران مبتلا به آنسفالیت ویروسی دارای علائمی شبیه آنفولانزای خفیف هستند، از جمله

الف. سردرد
ب. تب
پ. درد ماهیچه‌ای یا مفصلی
ت. خستگی مفرط یا ضعف

گاهی اوقات، این بیماری نشانه‌ها و علائم شدیدتری به همراه دارد، از جمله

الف. سردرگمی ، آشفتگی یا توهم
ب. تشنج
پ. بی‌حسی یا فلج شدن در برخی از نواحی صورت یا بدن
ت. ضعف ماهیچه‌ای
ث. مشکلات مربوط به تکلم یا شنوایی
ج. از دست دادن هوشیاری

هم‌چنین، نشانه‌ها و علائم این بیماری در نوزادان و خردسالان ممکن است شامل موارد زیر باشند:

الف. برآمدگی روی نواحی نرم جمجمه‌ی نوزاد (ملاج یا فونتانل)
ب. حالت تهوع و استفراغ
پ. سفتی بدن
ت. بی‌اشتهایی یا بیدار نشدن نوزاد برای تغذیه
ث. حساس شدن و تحریک‌پذیری

چنان‌چه دچار هر یک از علائم شدید مرتبط با انسفالیت یا التهاب مغز شده‌اید، باید فورا تحت مراقبت‌های پزشکی قرار بگیرید. سردرد شدید، تب، و نوسانات سطح هوشیاری نیازمند مراقبت‌های اورژانسی هستند.

نوزادان و خردسالان مبتلا به هر یک از نشانه‌ها و علائم التهاب مغز نیز باید فورا تحت مراقبت‌های پزشکی قرار بگیرند.

۲. علت‌ها

علت اصلی بروز التهاب مغز یا آنسفالیت معمولا نامشخص است. ولی وقتی علت آن معلوم باشد، در بیش‌تر موارد پای یک عفونت ویروسی در میان است. عفونت‌های باکتریایی و وضعیت‌های التهابی غیر عفونی نیز می‌توانند باعث ایجاد التهاب مغز شوند.

دو نوع اصلی انسفالیت یا التهاب مغز عبارت هستند از:

الف. انسفالیت اولیه – این وضعیت هنگامی رخ می‌دهد که یک ویروس یا یک عامل دیگر مستقیما مغز را آلوده کند. این عفونت ممکن است در یک ناحیه متمرکز باشد یا به طور گسترده پخش شده باشد. عفونت اولیه ممکن است در نتیجه‌ی فعالیت مجدد ویروسی ایجاد شده باشد که پس از بهبود یک بیماری در گذشته، غیر فعال شده باشد.

ب. انسفالیت ثانویه – این وضعیت در نتیجه‌ی واکنش اشتباه دستگاه ایمنی بدن به یک عفونت در هر نقطه‌ای از بدن ایجاد می‌شود. در این بیماری، دستگاه ایمنی به جای حمله به سلول‌های عامل عفونت، به اشتباه، به سلول‌های سالم در مغز حمله می‌کند. انسفالیت ثانویه، که به نام التهاب مغز پس از عفونت نیز شناخته می‌شود، معمولا طی ۲ الی ۳ هفته پس از عفونت اولیه ایجاد می‌شود.

ویروس‌های عامل بروز آنسفالیت یا التهاب مغز

ویروس‌هایی که می‌توانند باعث بروز آنسفالیت شوند، عبارت هستند:

الف. ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) – هر دو نوع این ویروس، یعنی HSV نوع ۱ – عامل تبخال اطراف دهان – و HSV نوع ۲ – عامل تبخال‌های تناسلی – می‌توانند باعث بروز انسفالیت یا التهاب مغز شوند. انسفالیت ناشی از HSV نوع ۱ وضعیتی نادر است، ولی می‌تواند به آسیب مغزی شدید یا مرگ منجر شود.

ب. سایر ویروس‌های گروه هرپس – این ویروس‌ها شامل ویروس اپشتین– بار، عامل شایع بروز مونونوکلئوز عفونی، و ویروس واریسلا زوستر، عامل شایع بروز آبله مرغان و زونا هستند.

پ. انتروویروس – این ویروس‌ها شامل پولیوویروس و کوکساکی ویروس هستند که معمولا با بروز علائمی شبیه آنفولانزا، التهاب چشم، و درد شکمی می‌شوند.

ت. ویروس‌های ناشی از پشه – این ویروس‌ها می‌توانند باعث بروز عفونت‌هایی از قبیل عفونت ویروس نیل غربی، انسفالیت لاکراس، انسفالیت سنت لویی، انسفالیت ایکویین غربی، و ایکویین شرقی شوند. علائم عفونت ممکن است ظرف چند روز الی دو هفته پس از قرار گرفتن در معرض این ویروس‌ها ظاهر شوند.

ث. ویروس‌های ناشی از کنه – ویروس پواسان توسط کنه‌ها منتقل می‌شود و معمولا در بخش‌های مرکزی و غربی ایالات متحده باعث ایجاد التهاب مغزی یا انسفالیت می‌شود. علائم این بیمار معمولا حدود یک هفته پس از گزیده شدن توسط کنه‌ی آلوده ظاهر می‌شوند.

ج. ویروس هاری – عفونت ناشی از ویروس هاری که معمولا در اثر گاز گرفته شدن توسط یک حیوان آلوده به این ویروس به انسان منتقل می‌شود، به سرعت در بدن پیشرفت می‌کند و به محض شروع علائم بیماری، به التهاب مغزی منجر می‌شود. بیماری هاری یکی از علت‌های نادر ابتلا به انسفالیت در ایالات متحده به شمار می‌رود.

چ. عفونت‌های دوران کودکی – در گذشته، عفونت‌های شایع در دوران کودکی از قبیل سرخک، اوریون، و سرخجه معمولا به عنوان یکی از علت‌های شایع بروز انسفالیت ثانویه شناخته می‌شدند. امروزه شیوع این عفونت‌ها در ایالات متحده و بسیاری دیگر از کشورهای جهان به خاطر دسترسی به واکسیناسیون بسیار کاهش یافته است.

۳. عوامل خطر

هر آدمی ممکن است به التهاب مغز یا آنسفالیت مبتلا شود. عواملی که ممکن است این خطر را افزایش دهند، عبارت هستند از

الف. سن – برخی انواع انسفالیت یا التهاب مغز در برخی گروه‌های سنی شایع‌تر یا شدیدتر هستند. به طور کلی، خردسالان و سالمندان در معرض بالاترین خطر ابتلا به بیش‌تر انواع انسفالیت‌های ویروسی قرار دارند.

ب. ضعف دستگاه ایمنی بدن – آدم‌های مبتلا به ایدز، آدم‌هایی که از داروهای سرکوب کننده‌ی دستگاه ایمنی استفاده می‌کنند، یا به سایر وضعیت‌هایی دچار هستند که باعث ضعف دستگاه ایمنی بدن می‌شوند، بیش‌تر از دیگران در معرض خطر ابتلا به التهاب مغز هستند.

پ. نواحی جغرافیایی – عفونت‌های ویروسی ناشی از پشه یا کنه معمولا در برخی از نواحی جغرافیایی شیوع بیش‌تری دارند.

ت. فصول سال – عفونت‌های ویروسی ناشی از پشه یا کنه معمولا در فصل تابستان در بسیاری از نواحی ایالات متحده شیوع پیدا می‌کنند.

۴. عوارض بیماری

عوارض بیماری التهاب مغز یا انسفالیت بسته به عوامل زیر متفاوت هستند:

الف. سن بیمار
ب. علت بروز عفونت
پ. شدت بیماری اولیه
ت. زمان بین شروع بیماری تا آغاز درمان

آدم‌هایی که دچار بیماری نسبتا خفیفی می‌شوند، معمولا ظرف چند هفته و بدون تحمل عوارض بلند مدت بهبود می‌یابند.

عوارض آنسفالیت شدید

التهاب می‌تواند به مغز آسیب برساند، و احتمالا به کما یا مرگ منجر شود.

سایر عوارض این وضعیت – که عمدتا بسته به شدت بیماری متغیر هستند – ممکن است برای ماه‌ها یا تا آخر عمر ادامه یابند. این عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشند:‌

الف. احساس دائمی خستگی مفرط
ب. ضعف یا کاهش هماهنگی ماهیچه‌ها
پ. تغییرات شخصیتی
ت. مشکلات حافظه
ث. فلج
ج. اختلالات شنوایی یا بینایی
چ. اختلالات گفتاری

۵. پیشگیری

بهترین راه برای پیشگیری از آنسفالیت ویروسی رعایت نکاتی است که باعث می‌شوند از قرار گرفتن در معرض ویروس‌های عامل این بیماری دور بمانید. بنابراین، توصیه می‌شود، نکات زیر را رعایت کنید:‌

الف. مسائل بهداشتی را رعایت کنید – دست‌های‌تان را مرتبا و به طور کامل با آب و صابون بشویید؛ به خصوص، پس از استفاده از توالت، و قبل و بعد از غذا.
ب. از وسایل شخصی به طور مشترک استفاده نکنید – از ظروف سفره، حوله، لباس زیر و غیره به صورت مشترک استفاده نکنید.
پ. عادات خوب را به کودکان‌تان بیاموزید – از رعایت مسائل بهداشتی و عدم استفاده‌ی مشترک از وسایل شخصی توسط کودکان‌تان در خانه و مدرسه اطمینان حاصل کنید.
ت. واکسیناسیون را به موقع انجام دهید – واکسیناسیون را طبق برنامه و توصیه‌ی پزشک انجام دهید. پیش از سفر، درباره‌ی ضرورت انجام واکسیناسیون برای رفتن به مقاصد مختلف با پزشک مشورت کنید.

محافظت از بدن در برابر پشه‌ها و کنه‌ها

الف. لباس مناسب بپوشید – اگر بین غروب تا طلوع آفتاب، هنگامی که پشه‌ها بیش‌ترین فعالیت را دارند، بیرون از خانه هستید، یا در جنگل‌هایی حضور دارید که علف‌ها و بوته‌های بلندی دارند و محل تجمع کنه‌ها هستند، باید لباس‌های آستین بلند و شلوارهای بلند بپوشید.

ب. استفاده از مواد دافع پشه‌ها – برای دفع حشرات می‌توانید مواد شیمیایی نظیر دیت را به پوست و لباس‌های‌تان بمالید. برای دفع پشه‌ها از پوست صورت، مقداری از این ماده‌ را روی دست‌های‌تان اسپری کنید و سپس به صورت‌تان بمالید. اگر هم‌زمان از کرم ضد آفتاب و مواد دفع حشرات استفاده می‌کنید، ابتدا ضد آفتاب را روی پوست‌تان بمالید.

پ. استفاده از حشره‌کش‌ها – سازمان حفاظت از محیط زیست ایالات متحده آمریکا استفاده از محصولاتی را توصیه می‌کند که حاوی پرمترین هستند؛ این ماده می‌تواند کنه‌ها و پشه‌ها را دفع کند و از بین ببرد. این محصولات را می‌توانید روی لباس‌ها، چادرهای مسافرتی، و سایر وسایل خارج از خانه اسپری کنید. پرمترین را نباید روی پوست بمالید.

ت. دوری کردن از پشه‌ها – از انجام فعالیت در مکان‌هایی که مملو از پشه است، تا حد ممکن، خودداری کنید. در صورت امکان، از حضور در خارج از خانه، بین غروب تا طلوع خورشید، هنگامی که پشه‌ها بیش‌ترین فعالیت را دارند، خودداری کنید. قاب پنجره و شیشه‌های شکسته را تعمیر و تعویض کنید.

ث. از بین بردن چاله‌های آب راکد – منابع یا چاله‌های پر از آب راکد را در اطراف خانه‌تان از بین ببرید؛ آب‌های راکد معمولا مکان مناسبی برای تخم‌گذاری پشه‌ها هستند. برخی دیگر از محل‌های تجمع آب راکد عبارت هستند از گلدان‌های بی‌استفاده یا سایر ظرف‌های مخصوص باغبانی، پشت‌بام‌های مسطح، لاستیک‌های کهنه، و ناودان‌های مسدود شده.

ج. توجه به نشانه‌های بروز بیماری‌های ویروسی در خارج از خانه – چنان‌چه شاهد علائمی نظیر بیماری یا مرگ پرندگان یا حیوانات بوده‌اید، حتما این مسئله را به اداره‌ی بهداشت محلی گزارش دهید.

محافظت از خردسالان

استفاده از مواد دافع حشرات برای نوزادان کم‌تر از دو ماه توصیه نمی‌شود. در عوض، می‌توانید کالسکه یا تخت نوزادتان را با توری بپوشانید.

استفاده از مواد دافع حشرات حاوی ۱۰ الی ۳۰ درصد دیت برای نوزادان بالای دو ماه و خردسالان بی‌خطر به شمار می‌رود. استفاده‌ی هم‌زمان از دیت و کرم ضد آفتاب برای کودکان توصیه نمی‌شود،‌ زیرا نیاز به تجدید کرم ضد آفتاب – که معمولا ضرورت خواهد داشت – باعث می‌شود کودک بیش از اندازه در معرض دیت قرار بگیرد.

نکاتی در خصوص استفاده از مواد دافع پشه برای کودکان:

الف. همیشه برای استفاده از مواد دافع حشرات به کودکان‌تان کمک کنید.
ب. این مواد را بر روی لباس‌ها و بخش‌هایی از پوست بدن اسپری کنید که در معرض پشه‌ها قرار دارند.
پ. جهت کاهش خطر استنشاق مواد دافع حشرات، از این مواد فقط در هوای آزاد استفاده کنید.
ت. این مواد را ابتدا به دست‌های‌تان اسپری کنید و سپس، آن را به صورت کودک‌تان بمالید. هنگام مالیدن آن اطراف چشم‌ها و گوش‌های کودک دقت‌تان را افزایش دهید.
ث. این مواد را به دست‌های کودک اسپری نکنید، زیرا احتمال دارد آن‌ها را وارد دهان‌اش کند.
ج. هنگام ورود به خانه، بخش‌هایی از پوست را که آغشته به این مواد هستند، با آب و صابون بشویید.

۶. تشخیص

ابتدا، پزشک معالج به انجام معاینه‌ی بدنی کامل و بررسی سوابق بیماری‌تان می‌پردازد.

پزشک ممکن است از شیوه‌های زیر استفاده کند:‌

الف. تصویربرداری از مغز – تصاویر حاصل از ام‌آرآی یا سی‌تی اسکن می‌توانند هر گونه تورم را در مغز یا وجود هر وضعیت دیگری را، نظیر تومور، که ممکن است باعث ایجاد علائم بیماری‌تان شود، نشان دهند.

ب. پونکسیون کمری یا بذل ‌نخاع – طی این روش نمونه‌برداری، سوزنی را وارد بخش پایین کمر می‌کنند و مقداری از مایع مغزی- نخاعی، مایع محافظی که اطراف مغز و ستون فقرات قرار دارد، را خارج می‌کنند. بروز تغییراتی در انی مایع نشان‌دهنده‌ی عفونت و التهاب در مغز است. گاهی اوقات، برای شناسایی ویروس یا سایر عوامل عفونی نیز می‌توان از نمونه‌ی مایع مغزی- نخاعی استفاده کرد.

پ. سایر آزمایش‌ها – برای شناسایی ویروس‌ها یا سایر عوامل عفونی، نمونه‌هایی از خون، ادرار، و ترشحات انتهای گلو را مورد آزمایش قرار می‌دهند.

ت. نواری مغزی – در این روش، الکترودهایی که به کف سر متصل می‌شوند، فعالیت‌های الکتریکی مغز را ثبت می‌کنند. وجود برخی الگوهای غیر طبیعی ممکن است به تشخیص التهاب مغز یا انسفالیت منجر شود.

ث. نمونه‌برداری از مغز – به ندرت ممکن است پزشک لازم بداند نمونه‌ی کوچکی را از بافت مغز برای انجام آزمایش خارج کند. نمونه‌برداری از مغز معمولا تنها در صورت انجام می‌شود که علائم بیماری تشدید یابند و روش‌های درمانی اثربخش نباشند.

۷. درمان

روش‌های درمانی برای انسفالیت خفیف معمولا شامل موارد زیر می‌شوند:‌

الف. استراحت مطلق
ب. مصرف مقدار زیادی مایعات
پ. استفاده از داروهای ضد التهاب – نظیر استامینوفن (تیلنول و غیره)، ایبوپروفن (ادویل، موترین آی‌بی، و غیره) و ناپروکسن (الیو) برای تسکین سردرد و تب

داروهای ضد ویروس

برای درمان انسفالیت یا التهاب مغز ناشی از برخی ویروس‌ها معمولا از داروهای ضد ویروس استفاده می‌شود:

داروهای ضد ویروسی که معمولا برای درمان انسفالیت کاربرد دارند، عبارت هستند از:

الف. اسیکلوویر (زوویراکس)
ب. گان‌سیکلوویر (سیتووین)
پ. فوسکارنت (فوسکاویر)

برخی از ویروس‌ها، نظیر ویروس‌های ناشی از حشرات، به این درمان‌ها پاسخ نمی‌دهند. ولی از آن‌جا که برخی از ویروس‌های خاص ممکن است فورا یا به طور کلی شناسایی نشوند، پزشکان معمولا توصیه می‌کنند فورا درمان با اسیکلوویر آغاز شود. اسیکلوویر می‌تواند در مبارزه علیه ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) موثر باشد؛ بیماری ناشی از این ویروس، در صورت عدم درمان به موقع، می‌تواند باعث بروز عوارض خطرناکی شود.

داروهای ضد ویروس معمولا عوارض جانبی به همراه ندارند؛ ولی برخی عوارض جانبی نادر این داروها ممکن است شامل آسیب‌های کلیوی باشد.

مراقبت‌های پزشکی

آدم‌هایی که به دلیل ابتلا به التهاب مغز یا انسفالیت شدید در بیمارستان بستری می‌شوند، ممکن است به مراقبت‌های زیر نیاز پیدا کنند:‌

الف. کمک به تنفس، هم‌چنین نظارت دقیق بر وضعیت تنفسی و کارکرد قلب
ب. تزریق وریدی مایعات جهت آب‌رسانی مناسب و حفظ سطوح مواد معدنی ضروری در بدن
پ. استفاده از داروهای ضد التهابی نظیر کورتیکواستروئیدها جهت کاهش تورم و فشار داخل جمجمه
ت. استفاده از داروهای ضد صرع نظیر فنی‌توئین (دیلانتین) جهت توقف یا پیشگیری از تشنج

پیگیری درمان

چنان‌چه دچار عوارض انسفالیت یا التهاب مغز شده باشید، ممکن است به برخی درمان‌های اضافه نیاز پیدا کنید، از جمله

الف. فیزیوتراپی جهت بهبود قدرت، انعطاف‌پذیری، تعادل، هماهنگی حرکتی و تحرک
ب. کاردرمانی جهت بهبود مهارت‌های فعالیت‌های روزانه و استفاده از وسایل کمکی برای انجام کارهای روزانه و شخصی
پ. گفتاردرمانی جهت بازیابی قدرت کنترل و هماهنگی ماهیچه‌ها برای تکلم
ت. روان‌درمانی جهت یادگیری استراتژی‌های مقابله‌ای و مهارت‌های رفتاری جدید برای بهبود اختلالات خلقی یا مقابله را تغییرات شخصیتی

۸. آمادگی برای ملاقات با پزشک

عوارض و بیماری‌های خطرناک مرتبط با التهاب مغز یا انسفالیت معمولا آن‌چنان شدید و نسبتا ناگهانی هستند که دریافت مراقبت‌های اورژانسی از اهمیت بالایی برخوردار می‌شوند. گروه پزشکان مورد نیاز برای انجام مراقبت‌های اورژانسی از بیماران مبتلا به انسفالیت شدید معمولا شامل متخصصانی در زمینه‌ی بیماری‌های عفونی و دستگاه مغز و اعصاب (نورولوژیست) می‌شوند.

هنگام ملاقات با پزشک باید سوال‌های زیر را که وی از شما درباره‌ی وضعیت خودتان، کودک‌تان، یا هر فرد دیگر مبتلا به التهاب شدید مغز (به عنوان همراه بیمار) مطرح می‌کند، با دقت پاسخ دهید:‌

الف. چه زمانی علائم بیماری آغاز شدند؟
ب. آیا بیمار (شما، کودک، یا هر فرد دیگر) به تازگی داروی جدیدی را مصرف می‌کند؟ در این صورت، داروهای جدید را نام ببرید.
پ. آیا بیمار طی چند هفته‌ی گذشته توسط پشه یا کنه گزیده شده است؟
ت. آیا بیمار به تازگی از سفر بازگشته است؟ مقصد سفر کجا بوده است؟‌
ث. آیا بیمار به تازگی دچار سرماخوردگی، آنفولانزا، یا سایر بیماری‌ها شده است؟
ج. آیا بیمار واکسیناسیون را طبق برنامه انجام می‌دهد؟ آخرین واکسن دریافتی چه زمانی بوده است؟
چ. آیا بیمار به تازگی در معرض حمله‌ی حیوانات وحشی یا در معرض سموم ناشناخته قرار داشته است؟‌
ح. آیا بیمار رابطه‌ی جنسی محافظت نشده (با یک فرد جدید یا شریک جنسی قدیمی) داشته است؟
خ. آیا بیمار دچار وضعیت خاصی است یا هر گونه دارویی مصرف می‌کند که باعث ضعف دستگاه ایمنی می‌شود؟


ترجمه: تحریریه سایت کسب و کار بازده – امیر رضا مصطفایی

منبع:mayoclinic

التهاب مغز: ۸ نکته درباره علائم، علت ها و درمان آنسفالیت مغزی


 

برچسب ها

بازده

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پربازدیدترین ها

علی بابا

کسب و کار

کسب و کار,بازاریابی